Digitaal ontoegankelijke zorg: waarom moeilijk bereikbare groepen gewoon in het ziekenhuis lopen

Margriet Bos · 2026-10-29

Van inkoop tot implementatie zou digitale toegankelijkheid een kernwaarde moeten zijn bij zorgorganisaties. Dat stelt Lucille Standaar, die onlangs promoveerde op de digitalisering van de zorg. “De zogeheten moeilijk bereikbare groepen lopen gewoon rond in het ziekenhuis.” Het is een prikkelende uitspraak die je aan het denken zet. Want als die groepen gewoon in het ziekenhuis rondlopen, waarom zijn ze dan zo moeilijk te bereiken? Het antwoord ligt deels in de manier waarop we zorg digitaliseren. ### Wie zijn die ‘moeilijk bereikbare groepen’? Denk aan mensen met een verstandelijke beperking, laaggeletterden, anderstaligen, dak- en thuislozen of mensen die simpelweg de digitale vaardigheden missen. Zij komen wel in het ziekenhuis, maar de digitale kanalen die we hebben opgetuigd, bereiken hen niet. Of ze nu een afspraak willen maken, hun uitslag willen inzien of een vragenlijst moeten invullen. Standaard pleit ervoor om digitale toegankelijkheid vanaf het allereerste begin mee te nemen. Dus niet als een extraatje achteraf, maar als een eis bij de inkoop van nieuwe systemen. “Van inkoop tot implementatie moet digitale toegankelijkheid een kernwaarde zijn,” aldus Standaard. ### Waarom het misgaat Vaak wordt bij de ontwikkeling van digitale zorgtools uitgegaan van de ‘gemiddelde’ patiënt. Iemand die handig is met een smartphone, de Nederlandse taal machtig is en geen moeite heeft met ingewikkelde formulieren. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. - Een app die alleen in het Nederlands beschikbaar is, sluit anderstaligen buiten. - Een portaal dat werkt met kleine letters en veel tekst is onbruikbaar voor slechtzienden. - Een vragenlijst die verplicht digitaal moet worden ingevuld, jaagt laaggeletterden in de stress. En dan hebben we het nog niet eens over mensen die geen computer of smartphone hebben. Of over degenen die simpelweg de weg niet kennen in de digitale wereld. ### Hoe lossen we het op? De oplossing begint bij bewustwording. Zorgorganisaties moeten zich realiseren dat digitale toegankelijkheid geen luxe is, maar een voorwaarde voor goede zorg. Standaard benadrukt dat dit niet alleen een taak is van de IT-afdeling, maar van de hele organisatie. Van de inkoop tot de werkvloer. Concreet betekent dit: - Betrek de doelgroep bij de ontwikkeling van digitale tools. Laat hen testen en feedback geven. - Zorg voor meerdere kanalen. Digitaal waar het kan, maar altijd een telefonische of fysieke optie. - Train medewerkers in het herkennen van digitale kwetsbaarheid. Zij zien immers dagelijks wie de boot mist. ### Een oproep aan de zorg Het promotieonderzoek van Standaard legt de vinger op de zere plek. Digitale toegankelijkheid is geen technisch detail, maar een ethische kwestie. Als we willen dat iedereen de zorg krijgt die nodig is, moeten we ervoor zorgen dat niemand buiten de boot valt. Ook niet degenen die ‘gewoon’ in het ziekenhuis lopen. Wil je hier meer over weten? Zoek dan eens naar de richtlijnen voor digitale toegankelijkheid van de overheid, of vraag bij je eigen zorgorganisatie hoe zij dit aanpakken. Want zoals Standaard zegt: “Toegankelijkheid is geen doel op zich, maar een middel om zorg voor iedereen beschikbaar te maken.”