De Verrassende Waarheid Over Wetenschappelijk Bewezen Zorg

Margriet Bos · 2026-09-18

Weet je, ik denk er weleens over na. Over zorg. Over al die behandelingen en protocollen. En dan vraag ik me af: werken ze eigenlijk wel? Het is een simpele vraag, maar het antwoord blijkt vaak verrassend complex. Professor Sjoerd Repping stelde zich precies diezelfde vraag. Als hoogleraar voortplantingsgeneeskunde zag hij iets opvallends. Iets dat eigenlijk best zorgwekkend is. "Als we weten dat zorg niet werkt, blijven we die vaak toch geven," merkte hij op. Dat zette hem aan het denken. Echt grondig nadenken. ### Van Voortplanting naar Zinnige Zorg In 2019 maakte Repping een opmerkelijke carrièrestap. Hij werd hoogleraar Zinnige Zorg bij het Amsterdam UMC. Ook werd hij voorzitter van het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG). Niet zomaar een nieuwe baan - het was een missie. Een missie om de zorg fundamenteel te verbeteren. Waarom deze switch? Omdat hij iets essentieels zag ontbreken. Bewijs. Hard bewijs dat zorg daadwerkelijk werkt. We investeren miljarden euros in onze gezondheidszorg, maar van veel behandelingen weten we simpelweg niet of ze effect hebben. Dat is toch eigenlijk vreemd? ### Het Probleem Met Onbewezen Zorg Laten we even stilstaan bij wat dit betekent. Stel je voor: - Je krijgt een behandeling waarvan niet bewezen is dat deze werkt - De zorgverlener volgt protocollen zonder wetenschappelijke basis - Er wordt tijd en geld besteed aan iets dat mogelijk geen effect heeft Het klinkt bijna ongeloofwaardig, maar dit gebeurt dagelijks. In ziekenhuizen, bij huisartsen, in verpleeghuizen. We gaan door met routines omdat ze 'altijd al zo gedaan werden'. Maar is dat genoeg? Repping vindt van niet. "We moeten af van vaagheid, vrijheid en autonomie, naar collectieve sturing," zegt hij. Dat klinkt misschien streng, maar het gaat om iets moois: zorg die echt werkt. Zorg waar je op kunt vertrouwen. ### Wat Is Zinnige Zorg Echt? Zinnige zorg gaat niet over minder zorg geven. Het gaat over betere zorg. Over slimmere zorg. Het gaat erom dat elke behandeling, elk medicijn, elke interventie een duidelijk doel heeft en dat doel ook bereikt. Denk aan een persoonlijk alarm voor senioren. Dat moet niet alleen gekocht worden omdat het bestaat. Het moet bewezen effectief zijn in noodsituaties. Het moet betrouwbaar zijn binnen een straal van 50 kilometer van de gebruiker. Het moet werken bij temperaturen van -10 tot 40 graden Celsius. Dat is zinnige zorg - zorg die doet wat beloofd wordt. ### De Uitdagingen Op Onze Weg Veranderen in de zorg is niet eenvoudig. Er zijn gewoontes, tradities, systemen die al jarenlang draaien. Maar Repping en zijn team werken gestaag aan verbetering. Ze kijken kritisch naar: - Bestaande behandelingen en hun effectiviteit - Nieuwe technologieën en hun toegevoegde waarde - Kosten versus baten in euros - Patiënttevredenheid en kwaliteit van leven Het draait allemaal om vragen stellen. Waarom doen we dit zo? Werkt het? Kan het beter? En vooral: hoe weten we dat zeker? ### Een Praktische Benadering Wat betekent dit voor jou? Voor mij? Voor iedereen die zorg nodig heeft of geeft? Het betekent dat we mogen vragen naar bewijs. Dat we mogen verwachten dat zorgverleners kunnen uitleggen waarom een behandeling de juiste keuze is. Het betekent ook dat we samen moeten werken. Patiënten, zorgverleners, onderzoekers, verzekeraars - allemaal hebben we een rol in het creëren van betere zorg. Zorg die niet alleen bedoeld is om te helpen, maar die dat ook daadwerkelijk doet. Reppings boodschap is hoopvol. Want hoewel de uitdaging groot is, is de oplossing binnen handbereik. Door kritisch te kijken, door te meten, door te evalueren. Door niet zomaar aan te nemen dat iets werkt, maar dat ook te controleren. Dat is waar zinnige zorg om draait. Niet om minder, maar om beter. Niet om goedbedoelde gissingen, maar om bewezen resultaten. En dat, vind ik, is zorg waar we allemaal recht op hebben.