De kunst van het ongelukkig zijn: een eyeopener voor zorgbestuurders

Margriet Bos · 2026-05-26

In deze rubriek deelt een zorgbestuurder een recent gelezen boek dat indruk maakte. Deze keer is dat 'De kunst van het ongelukkig zijn' van Dirk de Wachter. Het boek gaat over mildheid, realisme en het najagen van zingeving in plaats van geluk. Het is een verfrissende kijk op hoe we in de zorg en het leven omgaan met tegenslag. ### Waarom dit boek nu zo belangrijk is We leven in een tijd waarin geluk vaak wordt gezien als het ultieme doel. Maar Dirk de Wachter stelt dat we beter kunnen streven naar zin. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het is een boodschap die steeds meer weerklank vindt in de zorgsector. Zorgbestuurders, zoals Johan Oostinga, herkennen dit. Ze zien dagelijks hoe belangrijk het is om niet alleen te focussen op vrolijkheid, maar op echte verbinding en betekenis. Het boek daagt ons uit om ongelukkig zijn te omarmen als een normaal onderdeel van het leven. Dat betekent niet dat we moeten blijven hangen in verdriet, maar dat we het een plek geven. Voor professionals in de ouderenzorg is dit een cruciaal inzicht. Ouderen hebben vaak te maken met verlies, eenzaamheid of gezondheidsproblemen. Door hen te leren dat ongeluk er mag zijn, help je hen beter dan door alles rooskleurig voor te stellen. ### Mildheid en realisme in de praktijk Een van de krachtigste thema's in het boek is mildheid. Dirk de Wachter pleit voor een zachtere benadering van onszelf en anderen. In de zorg betekent dit dat we niet altijd 'perfect' hoeven te zijn. Het is oké als een dag niet loopt zoals gepland. Het is oké als een cliënt verdrietig is. Door mild te zijn, creëren we ruimte voor echte gesprekken. Realisme is een ander belangrijk punt. We kunnen niet altijd alles oplossen. Soms is het beste wat we kunnen doen er gewoon zijn. Dit sluit naadloos aan bij de dagelijkse praktijk van persoonsalarmering. Een persoonlijk alarm is niet alleen een technisch hulpmiddel, maar ook een symbool van verbondenheid. Het geeft ouderen de vrijheid om thuis te blijven wonen, wetende dat er hulp is als dat nodig is. Maar het echte verschil zit in de menselijke aandacht die erbij komt kijken. ### Zin boven geluk: een nieuwe focus Het idee om zin boven geluk te stellen, is misschien wel de grootste les uit het boek. Geluk is vluchtig, maar zin geeft houvast. Voor ouderen kan zin betekenen dat ze zich nog nuttig voelen, dat ze contact hebben met anderen of dat ze kunnen genieten van kleine dingen. Als zorgverlener kun je hierop inspelen door niet alleen naar problemen te vragen, maar ook naar wat iemand betekenisvol vindt. - Vraag naar herinneringen of hobby's. - Luister zonder meteen een oplossing te willen bieden. - Erken dat verdriet en vreugde naast elkaar kunnen bestaan. Deze aanpak vraagt om geduld en empathie. Het is niet altijd makkelijk, maar het loont. Ouderen voelen zich gezien en gehoord, wat hun welzijn enorm kan verbeteren. ### Hoe pas je dit toe in de ouderenzorg? Het boek van Dirk de Wachter biedt geen pasklare antwoorden, maar het zet wel aan het denken. Voor zorgbestuurders en professionals is het een uitnodiging om de focus te verleggen. In plaats van te streven naar perfect geluk, kunnen we inzetten op een realistische en milde benadering. Dat betekent ook dat we onszelf niet te serieus nemen en fouten durven toegeven. Een praktische tip: begin een gesprek met een cliënt over wat hem of haar bezighoudt. Niet alleen over gezondheid, maar over het leven in het algemeen. Je zult verrast zijn hoeveel wijsheid er schuilt in de verhalen van ouderen. En vergeet niet: een persoonlijk alarm is een mooie aanvulling, maar de menselijke connectie blijft het belangrijkste. ### Conclusie 'De kunst van het ongelukkig zijn' is een boek dat je aan het denken zet. Het herinnert ons eraan dat het leven niet altijd mooi hoeft te zijn om waardevol te zijn. Voor iedereen die werkt in de ouderenzorg is het een aanrader. Het helpt je om met meer mildheid en realisme naar je werk en jezelf te kijken. En dat is uiteindelijk de beste manier om anderen te ondersteunen.