Crisisbestuurders dreigen te verbranden: zo houdt de Zorgreserve het hoofd koel

Margriet Bos · 2026-07-28

Toen corona ons land binnenstormde, stonden zorgbestuurders er plotseling alleen voor. Charlotte de Schepper, bestuurder van de Nationale Zorgreserve, blikt terug op een periode waarin de gewone bedrijfsvoering gewoon doordraaide, maar ondertussen ook een complete crisisorganisatie uit de grond moest worden gestampt. "Dat zijn eigenlijk bijna wel twee of drie banen in één geweest." Herkenbaar? Het is inmiddels geen geheim meer dat bestuurders in de zorg tijdens de pandemie op hun tandvlees liepen. En nu, jaren later, vraagt de sector zich af: hoe zorgen we ervoor dat we de volgende crisis wél goed doorkomen? Het antwoord ligt misschien wel in een slim concept dat langzaam maar zeker terrein wint: de bestuurdersreserve. ### Wat is de bestuurdersreserve precies? De Nationale Zorgreserve heeft een bijzonder idee. Zij willen een pool van ervaren bestuurders die bij een crisis direct kunnen inspringen. Niet om de lopende zaken over te nemen, maar om de top van zorginstellingen te ontlasten. Denk aan een reservekeeper die klaarstaat, niet om de wedstrijd te spelen, maar om de vermoeide spits even rust te gunnen. Het klinkt simpel, maar de praktijk is weerbarstig. Want wie wil er nu op afroep beschikbaar zijn? En hoe zorg je dat deze mensen ook echt de juiste kennis en ervaring meebrengen? Toch is het idee veelbelovend. Zeker als je bedenkt dat zorgbestuurders tijdens corona niet alleen hun eigen organisatie draaiende moesten houden, maar ook nog eens moesten schakelen met landelijke protocollen, regionale samenwerkingen en een constante stroom aan nieuwe richtlijnen. ### Waarom twee of drie banen in één? De Schepper legt uit dat het vooral de combinatie was die zwaar woog. Een bestuurder is normaal gesproken bezig met strategie, personeelsbeleid en financiën. Tijdens de crisis kwam daar ineens een complete crisisorganisatie bij: teststraten opzetten, personeel herverdelen, familiecommunicatie, noem maar op. En dat alles terwijl de onzekerheid over het virus zelf nog volop aanwezig was. - **Reguliere zorg** moest gewoon doorgaan, met minder mensen en meer druk. - **Crisisteams** moesten worden opgezet, vaak binnen enkele dagen. - **Externe partijen** zoals de GGD en het RIVM moesten constant worden afgestemd. - **Medewerkers** hadden behoefte aan leiderschap, rust en duidelijkheid. Die combinatie maakte dat veel bestuurders op een gegeven moment gewoon op waren. Niet omdat ze het niet aankonden, maar omdat niemand is opgeleid om wekenlang twee of drie banen tegelijk te doen. ### Hoe kan de reserve helpen? Stel je voor: er breekt weer een crisis uit. In plaats van dat de bestuurder van een zorginstelling alles alleen moet oplossen, schuift er binnen 48 uur een ervaren kracht aan. Die persoon kent de sector, weet hoe een crisisorganisatie werkt en kan direct meedenken. De vaste bestuurder kan zich dan concentreren op de lange termijn, terwijl de reservekracht zich buigt over de acute problemen. Dat klinkt bijna te mooi om waar te zijn. En er zitten ook zeker haken en ogen aan. Zo moet er duidelijkheid zijn over verantwoordelijkheden. Wie neemt welke beslissingen? En hoe voorkom je dat twee bestuurders elkaar in de weg zitten? Toch gelooft De Schepper dat het kan, mits de randvoorwaarden goed worden geregeld. > "We hebben geleerd dat je niet kunt wachten tot de crisis er is. Je moet voorbereid zijn." – Charlotte de Schepper ### Een investering in rust De bestuurdersreserve is meer dan alleen een noodoplossing. Het is een investering in de veerkracht van de zorg. Door bestuurders te ontlasten, geef je hen de ruimte om betere beslissingen te nemen. En dat komt uiteindelijk ten goede aan de patiënten, de medewerkers en de hele organisatie. Natuurlijk kost het geld. Een pool van ervaren bestuurders op afroep is niet goedkoop. Maar vergeleken met de kosten van een vastgelopen zorginstelling of een bestuurder die uitvalt door oververmoeidheid, is het een schijntje. Het is een verzekering die je hoopt nooit nodig te hebben, maar die onbetaalbaar is als het zover is. ### De volgende stap De komende jaren zal blijken of de bestuurdersreserve daadwerkelijk van de grond komt. Er wordt in ieder geval serieus naar gekeken. Zorginstellingen tonen interesse, en ook het ministerie van Volksgezondheid lijkt de meerwaarde in te zien. Het mooie is dat dit initiatief niet alleen helpt bij een nieuwe pandemie, maar ook bij andere crises: een cyberaanval, een groot ICT-uitval of zelfs een regionale overstroming. De boodschap van De Schepper is duidelijk: we moeten niet wachten tot het weer misgaat. Door nu te investeren in een vangnet, zorgen we ervoor dat de zorgbestuurders van Nederland de volgende crisis niet alleen het hoofd bieden, maar ook nog eens met opgeheven hoofd blijven staan. En dat is precies wat de zorg verdient.