Concentratie van ziekenhuiszorg: moet spreiding echt weg?

Margriet Bos · 2026-10-16

Het Zorginstituut vroeg veldpartijen naar hun mening over de concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. De reacties liegen er niet om. Vrijwel iedereen is kritisch over het idee om eenvoudige zorg te spreiden als onderdeel van verdere concentratie van hoogcomplexe zorg. Dat blijkt uit hun enquête. ### Waar gaat het eigenlijk over? Even terug naar de basis. In Nederland willen we hoogcomplexe zorg – denk aan ingewikkelde operaties of zeldzame aandoeningen – zoveel mogelijk bundelen op een paar gespecialiseerde locaties. Dat is logisch: hoe vaker een team een bepaalde ingreep doet, hoe beter de uitkomsten meestal zijn. Concentratie dus. Maar wat doe je met de eenvoudige zorg? Moet die ook meebewegen, of juist dicht bij mensen in de buurt blijven? Precies daar wringt de schoen. Veldpartijen vinden dat spreiding van laagdrempelige zorg niet automatisch mee moet liften op de concentratie van de zware gevallen. ### Kritische geluiden uit het veld De ondervraagde partijen – van zorgverleners tot patiëntenorganisaties – zijn duidelijk. Ze zien risico's als eenvoudige zorg te ver van huis verdwijnt. Voor veel mensen, zeker ouderen, is bereikbaarheid geen detail maar een voorwaarde. Een paar terugkerende punten uit de reacties: - Eenvoudige zorg moet juist dichtbij blijven, niet meeverhuizen met de complexe zorg. - Reistijd en bereikbaarheid wegen zwaar, vooral voor kwetsbare patiënten. - Concentratie mag de kwaliteit verbeteren, maar niet ten koste gaan van toegankelijkheid. - Er is behoefte aan duidelijke kaders: wat hoort waar thuis? > "Kwaliteit en nabijheid zijn geen tegenpolen. Ze moeten samen worden afgewogen, niet tegen elkaar uitgespeeld." ### Waarom dit ook voor senioren telt Voor ouderen maakt het nogal uit waar ze terechtkunnen voor een controle of een kleine ingreep. Een rit van een uur naar een gespecialiseerd centrum is voor iemand van 82 heel wat anders dan voor een gezonde dertiger. Blijft de basiszorg in de buurt, dan houd je het leven overzichtelijk en veilig. Daar komt bij dat veel senioren al afhankelijk zijn van een persoonlijk alarmsysteem of mantelzorg. Als de dichtstbijzijnde zorgpost verdwijnt, groeit de druk op dat netwerk. Het is dus niet alleen een discussie over ziekenhuismuren – het raakt het dagelijks leven. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Het Zorginstituut luistert nu naar al die geluiden. De centrale vraag blijft: hoe combineer je topkwaliteit voor de zwaarste zorg met laagdrempelige hulp om de hoek? Het antwoord lijkt niet in één richting te liggen. Enerzijds is concentratie van hoogcomplexe zorg onvermijdelijk. Anderzijds waarschuwen partijen dat je eenvoudige zorg niet zomaar mee moet sleuren. Wat vaststaat: de komende tijd wordt duidelijk of beleidsmakers die waarschuwing serieus nemen. Voor professionals in de ouderenzorg is het zaak om de ontwikkelingen te volgen – en om de stem van hun cliënten te laten horen. Want uiteindelijk draait het om één ding: zorg die goed én bereikbaar blijft, voor iedereen.