Concentratie van ziekenhuiszorg: moet spreiding echt verdwijnen?

Margriet Bos · 2026-10-16

Het Zorginstituut vroeg veldpartijen naar hun mening over de concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. De reacties liegen er niet om: velen zijn behoorlijk kritisch. Vooral over de vraag of eenvoudige ziekenhuiszorg nog wel gespreid moet blijven, terwijl hoogcomplexe zorg steeds verder wordt geconcentreerd. Dat is best een lastige kwestie. Aan de ene kant wil je dat ingewikkelde behandelingen op zo weinig mogelijk plekken gebeuren, zodat de kwaliteit hoog blijft. Aan de andere kant moet basiszorg gewoon bereikbaar zijn. Want wat heb je aan uitstekende zorg als je er twee uur voor moet rijden? ### Waarom concentratie überhaupt speelt Hoogcomplexe zorg vraagt om ervaring. Een ziekenhuis dat een ingewikkelde operatie maar een paar keer per jaar uitvoert, doet het simpelweg minder goed dan een centrum dat er tientallen per jaar doet. Dat is geen mening, dat blijkt uit de cijfers. Concentratie is dus geen modegril, maar een logische stap. Toch kleeft er ook een keerzijde aan. Want elke keer dat zorg verhuist, moet de patiënt verder reizen. En juist ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid hebben daar het meest last van. ### Het spanningsveld met spreiding En daar wringt precies de schoen. Veldpartijen zien dat concentratie van complexe zorg nodig is, maar vragen zich af of eenvoudige zorg dan ook moet worden samengevoegd. Hun antwoord is vaak nee. Want een simpele heupfoto of een controle hoeft echt niet in een gespecialiseerd topcentrum plaats te vinden. Enkele punten die in het onderzoek terugkomen: - Eenvoudige zorg moet dichtbij blijven, anders wordt de drempel te hoog - Concentratie mag niet leiden tot onnodige reistijd voor kwetsbare patiënten - Er is behoefte aan duidelijke afspraken over wat waar gebeurt - Veldpartijen willen meer zeggenschap over hoe dit in de praktijk landt ### Wat dit betekent voor ouderen thuis Als zorg verder wordt geconcentreerd, verandert er ook iets voor mensen die thuis wonen. De afstand tot het ziekenhuis wordt groter, en dat maakt veiligheid thuis extra belangrijk. Een persoonlijk alarmsysteem kan dan een geruststellende rol spelen. Niet omdat het ziekenhuis vervangt, maar omdat het de eerste stap is als er iets misgaat. > "Concentratie van zorg is noodzakelijk, maar mag niet ten koste gaan van de bereikbaarheid van basiszorg voor ouderen." Die gedachte vat de discussie eigenlijk aardig samen. Het is geen kwestie van kiezen tussen kwaliteit of nabijheid. Het gaat erom beide slim te combineren. ### Hoe nu verder Het Zorginstituut gebruikt de input om tot een afgewogen advies te komen. Duidelijk is in elk geval dat het gesprek nog niet klaar is. De komende tijd zal blijken hoe de balans tussen concentratie en spreiding er precies uitziet. Voor jou als professional in de ouderenzorg is het de moeite waard om dit te volgen. Want de keuzes die hier worden gemaakt, hebben direct invloed op hoe veilig en bereikbaar zorg blijft voor de mensen die er het meest op aangewezen zijn.