Concentratie van ziekenhuiszorg: wat veldpartijen écht vinden

Margriet Bos · 2026-10-16

Het debat over ziekenhuiszorg in Nederland wordt er niet eenvoudiger op. Veldpartijen zijn namelijk zeer kritisch over de vraag of spreiding van eenvoudige ziekenhuiszorg wel onderdeel moet zijn van de verdere concentratie van hoogcomplexe zorg. Dat blijkt uit een onderzoek van het Zorginstituut naar de concentratie en spreiding van ziekenhuiszorg. Kort gezegd: iedereen lijkt het erover eens dat complexe zorg beter geconcentreerd kan worden. Maar zodra het gaat over wat er dan met de eenvoudige zorg gebeurt, lopen de meningen flink uiteen. En dat raakt direct aan iets waar veel senioren en hun families zich zorgen over maken: blijft er in de buurt nog wel goede, bereikbare zorg? ### Waarom concentratie zo gevoelig ligt Concentratie van hoogcomplexe zorg klinkt logisch. Als je een ingewikkelde operatie of behandeling nodig hebt, wil je dat dit gebeurt in een ziekenhuis dat het vaak genoeg doet. Oefening baart kunst, ook in de zorg. Hoe vaker een team een bepaalde ingreep uitvoert, hoe beter de uitkomsten meestal zijn. Maar er zit een keerzijde aan. Als complexe zorg naar een paar plekken verdwijnt, wat gebeurt er dan met de gewone, laagdrempelige zorg dichterbij huis? Moet die mee verhuizen, of juist blijven waar mensen wonen? Precies daar zit de kritiek van de veldpartijen. ### De kern van de kritiek Wat veldpartijen vooral dwarszit, is dat spreiding en concentratie soms als één beweging worden gezien, terwijl ze eigenlijk om verschillende keuzes vragen. Een paar punten die terugkomen: - **Bereikbaarheid staat onder druk.** Als eenvoudige zorg verdwijnt, moeten mensen verder reizen voor iets wat voorheen om de hoek kon. - **Kwetsbare patiënten betalen de prijs.** Ouderen en mensen met minder mobiliteit hebben het meest te verliezen bij grotere afstanden. - **Kwaliteit is niet alleen volume.** Een ziekenhuis dat een ingreep minder vaak doet, levert niet automatisch slechtere zorg. - **Regio's verschillen sterk.** Wat in de Randstad werkt, werkt niet automatisch in krimpgebieden. > "Concentreren waar het moet, spreiden waar het kan. Maar de praktijk is weerbarstiger dan die slogan suggereert." ### Wat dit betekent voor senioren Voor senioren is dit geen abstract Haags onderwerp. Het gaat over de vraag of je voor een controle of een kleine ingreep een uur in de auto moet zitten, of dat je nog terechtkunt in het ziekenhuis in de buurt. Zeker als je afhankelijk bent van anderen om er te komen, maakt afstand een groot verschil. Daarom is het slim om na te denken over hoe je jezelf en je naasten kunt voorbereiden op veranderingen in het zorglandschap. Een persoonsalarm of alarmeringssysteem is geen vervanging voor zorg, maar het geeft wel rust. Bij een val of een onverwachte situatie kun je snel hulp inschakelen, zonder dat er altijd iemand naast je hoeft te zijn. ### Hoe nu verder? Het onderzoek van het Zorginstituut laat vooral zien dat er nog veel onduidelijkheid is. De richting lijkt helder — hoogcomplexe zorg concentreren — maar de gevolgen voor de eenvoudige zorg zijn nog niet uitgekristalliseerd. Veldpartijen vragen om zorgvuldigheid en om oog voor de regio. Wat mij betreft is dat terecht. Goede zorg is niet alleen een kwestie van cijfers en volumes. Het gaat ook over nabijheid, vertrouwen en het gevoel dat er iemand voor je klaarstaat als het nodig is. En dat laatste mogen we bij alle concentratieplannen nooit uit het oog verliezen.