CliniClowns onder vuur: mythe of realiteit?

Margriet Bos · 2026-06-16

Al 34 jaar zijn ze een vertrouwd gezicht in de zorg. Met spel, humor en oprechte aandacht maken CliniClowns contact met patiënten in een klinische setting. Maar één opmerking van een IC-arts zette hun imago onder druk. Wat is er precies aan de hand? En welke rol spelen deze clowns eigenlijk in de zorg? ### Het ontstaan van een misverstand Het begon met een uitspraak van een IC-arts die in een interview zei dat CliniClowns niet thuishoren op de intensive care. Die opmerking sloeg in als een bom. Opeens stond de organisatie in een negatief daglicht. Sommige mensen vroegen zich af: zijn deze clowns wel serieus te nemen? Maar is dat terecht? De waarheid is dat CliniClowns al meer dan drie decennia een bewezen meerwaarde bieden. Ze werken niet zomaar met een rode neus en een grapje. Het zijn professionele zorgverleners met een speciale opleiding. Ze weten precies hoe ze in elke situatie moeten handelen, van een kind met kanker tot een oudere met dementie. ### Wat doen CliniClowns precies? Je denkt misschien: het zijn gewoon clowns die grappen maken. Maar niets is minder waar. Hun werk is gebaseerd op drie pijlers: - **Spel**: Ze gebruiken spel om contact te maken en spanning te verlichten. - **Humor**: Niet om te lachen, maar om een glimlach te toveren en even te ontsnappen aan de realiteit. - **Contact**: Ze luisteren écht. Ze zien de mens achter de patiënt. Hun motto: "Met spel, humor en contact maken wij iedereen in de zorg bewust van zijn eigen handelen." Dat klinkt misschien zweverig, maar het werkt. Uit onderzoek blijkt dat CliniClowns stress verlagen en het welzijn van patiënten verbeteren. ### Waarom de kritiek onterecht is Die IC-arts had gelijk dat de intensive care een serieuze plek is. Maar dat betekent niet dat humor geen plek heeft. Integendeel. Op de IC liggen mensen die vaak angstig, eenzaam en in pijn zijn. Een CliniClown kan dan een wereld van verschil maken. Neem bijvoorbeeld een oudere vrouw met hartfalen. Ze is bang en verdrietig. Een CliniClown komt binnen, maakt een grapje over haar bloemetjesjurk, en opeens lacht ze. Haar bloeddruk daalt, haar hartslag wordt rustiger. Dat is geen flauwekul, dat is wetenschap. Humor heeft bewezen fysiologische effecten: het verlaagt cortisol, verhoogt endorfine en stimuleert het immuunsysteem. ### Hoe CliniClowns omgaan met weerstand Natuurlijk is niet iedereen meteen overtuigd. Sommige verpleegkundigen vinden het maar onzin. Andere artsen zien het als tijdverspilling. CliniClowns zijn daarom getraind om subtiel te werk te gaan. Ze forceren niets. Ze lezen de sfeer en passen zich aan. Zo'n aanpak vraagt om empathie en vakmanschap. Het is geen kwestie van een grapje maken en weer weggaan. Het is een diepgaand proces van verbinding maken. En dat werkt alleen als alle betrokkenen openstaan voor de mogelijkheid dat humor een plek heeft in de zorg. ### De toekomst van CliniClowns in de zorg Ondanks de kritiek blijven CliniClowns groeien. Steeds meer ziekenhuizen en zorginstellingen zien de waarde in. Ze worden ingezet bij palliatieve zorg, op kinderafdelingen, maar ook bij ouderen met dementie. De vraag is niet meer óf ze er moeten zijn, maar hoe we ze het beste kunnen inzetten. Een belangrijke ontwikkeling is de samenwerking met zorgprofessionals. CliniClowns werken steeds vaker samen met artsen, verpleegkundigen en psychologen. Ze worden onderdeel van het behandelteam, niet als clown, maar als zorgverlener met een unieke vaardigheid. ### Conclusie: een imagoprobleem of een kans? Het imagoprobleem van de CliniClowns is vooral een misverstand. De kritiek van die ene IC-arts was gebaseerd op een beperkt beeld. In werkelijkheid leveren CliniClowns een bewezen bijdrage aan de kwaliteit van zorg. Ze brengen menselijkheid terug in een klinische omgeving. Dus nee, CliniClowns zijn geen grappenmakers die de zorg onderschoffelen. Ze zijn professionals die met spel, humor en contact het verschil maken. En dat is geen imagoprobleem, dat is een kans om de zorg beter te maken.