ChatGPT in de zorg: tijd om te stoppen na Pentagon-deal?

Margriet Bos · 2026-03-02

Het nieuws kwam vorige week binnen als een bom. OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, sloot een deal met het Amerikaanse ministerie van Defensie. De Pentagon, zoals we het kennen. Dat zet je aan het denken, toch? Vooral als je bedenkt hoe wijdverbreid het gebruik van ChatGPT inmiddels is. Ook in de zorgsector. Artsen, verpleegkundigen, administratief personeel – steeds meer professionals gebruiken de tool voor dagelijkse taken. Maar nu die deal met het leger op tafel ligt, rijst de vraag: moeten we hier nog wel mee doorgaan? ### Wat betekent deze deal precies? Laten we even duidelijk zijn over wat er gebeurd is. OpenAI gaat samenwerken met het Amerikaanse ministerie van Defensie. De exacte details zijn nog niet allemaal openbaar, maar het gaat om cybersecurity en het voorkomen van veteranenzelfmoorden. Klinkt op zich nobel, dat laatste. Maar het blijft samenwerking met een militaire organisatie. En dat wringt voor veel mensen in de zorg. Want de zorg draait om vertrouwen, privacy en onafhankelijkheid. Stel je voor: je vertelt iets persoonlijks aan een zorgverlener, die gebruikt ChatGPT voor notities, en die gegevens komen via een omweg terecht bij militaire partijen. Het klinkt als een dystopische film, maar het is wel de realiteit waar we nu mee te maken hebben. ### De praktijk in Nederlandse zorginstellingen In Nederland gebruiken steeds meer zorgprofessionals ChatGPT. Soms bewust, soms onbewust. Denk aan: - Het opstellen van patiëntbrieven en samenvattingen - Het vertalen van medische informatie - Het helpen bij administratieve taken - Ondersteuning bij onderzoek en literatuurstudie Het bespaart tijd, dat is zeker. In een sector waar iedere minuut telt, kan dat het verschil betekenen tussen goede en haastige zorg. Maar tegen welke prijs? Een verpleegkundige vertelde me laatst: "Ik gebruik het voor het opstellen van zorgplannen. Het scheelt uren werk. Maar sinds dat Pentagon-nieuws voelt het anders. Alsof ik niet meer weet waar mijn gegevens terechtkomen." ### De ethische dilemma's op een rij Laten we de belangrijkste punten even op een rijtje zetten: - **Privacy van patiënten**: Medische gegevens zijn bijzonder gevoelig. Wie garandeert dat deze niet in verkeerde handen vallen? - **Onafhankelijkheid van de zorg**: Moet de zorgsector verbonden zijn met militaire organisaties? - **Transparantie**: We weten niet precies hoe OpenAI omgaat met gegevens uit verschillende sectoren - **Toekomstvisie**: Welke kant gaan we op als we dit soort tools blijven gebruiken? Het lastige is: ChatGPT is niet meer weg te denken. Het is als water uit de kraan – je merkt pas hoe afhankelijk je bent als het er niet meer is. ### Alternatieven en mogelijkheden Moeten we dan maar helemaal stoppen met AI in de zorg? Dat lijkt me ook niet de oplossing. De technologie biedt te veel kansen om te negeren. Maar we moeten wel slimmer worden in hoe we het gebruiken. Wat kunnen we doen? Allereerst: bewustwording creëren. Zorgprofessionals moeten weten wat de risico's zijn. Ten tweede: onderzoeken of er Europese alternatieven zijn. Tools die onder onze eigen privacywetgeving vallen. En misschien wel het belangrijkste: het gesprek aangaan. Met elkaar, met beleidsmakers, met techbedrijven. Want zoals een wijs iemand ooit zei: "Technologie is niet goed of slecht. Het is hoe we het gebruiken dat het verschil maakt." ### Jouw mening telt Dit is geen eenvoudige kwestie. Er zijn goede argumenten aan beide kanten. Aan de ene kant de efficiëntie en ondersteuning die ChatGPT biedt. Aan de andere kant de ethische bezwaren en privacyvragen. Daarom wil ik graag weten wat jij ervan vindt. Werk je in de zorg en gebruik je ChatGPT? Of juist niet vanwege dit soort zorgen? Deel je ervaringen en gedachten. Want uiteindelijk gaat het om de kwaliteit van onze zorg. En om het vertrouwen dat patiënten in ons hebben. Dat is iets wat we moeten koesteren, beschermen en waar nodig verdedigen. Ook als dat betekent dat we bepaalde technologie even op pauze moeten zetten. Dus: door met ChatGPT, of tijd voor een time-out? De keuze is aan ons allemaal.