Brabant bespaart 127.680 uur met zelfzorg: 'Gaten in routes zichtbaar'

Margriet Bos · 2026-02-24

Weet je wat er gebeurt als je mensen simpele zorgtaken zelf laat doen? In Brabant weten ze het antwoord. De aanpak daar blijkt een onverwacht succes. Het gaat niet om ingewikkelde medische handelingen, maar om dagelijkse dingen. Zoals oogdruppelen bijvoorbeeld. Alleen dat al levert de wijkverpleging jaarlijks 75 fte aan tijd op. Dat is tijd die nu vrijkomt voor essentiële zorg. En dat voelt als een bevrijding. “We hoeven geen nee meer te verkopen,” vertellen bestuurders Mireille de Wee en Agnes Klaren. Dat zegt eigenlijk alles, vind je niet? ### Hoe werkt de Brabantse aanpak precies? Het begint met vertrouwen. Vertrouwen dat mensen meer kunnen dan we soms denken. De zorgprofessionals kijken samen met de cliënt: wat kun je zelf? Wat vind je fijn om te doen? Soms is dat oogdruppelen, soms helpen bij eenvoudige wondverzorging. Het gaat om taken die veilig zijn om over te dragen. De training is kort maar krachtig. Meestal één of twee sessies van een uur. Familie of buren worden er vaak bij betrokken. Zo ontstaat er een klein netwerk om iemand heen. En dat maakt mensen minder afhankelijk van de wijkverpleging.  ### Wat zijn de concrete resultaten? Die 127.680 uur die Brabant vrij speelt? Dat zijn geen loze cijfers. Het betekent dat: - Verpleegkundigen meer tijd hebben voor complexe zorg - Minder wachttijden ontstaan voor nieuwe cliënten - De werkdruk voor zorgteams afneemt - Cliënten zich competent en waardevol voelen Het mooiste is misschien wel het psychologische effect. Mensen voelen zich niet meer alleen maar 'zorgontvanger'. Ze zijn weer deelnemer aan hun eigen leven. En dat doet iets met iemands zelfbeeld. ### Waarom zien ze 'gaten in de routes'? Die opmerking over de gaten in de routes is interessant. Het betekent dat door deze aanpak ineens zichtbaar wordt waar de echte knelpunten zitten. Welke zorg kan echt niet wachten? Waar moeten professionals absoluut zelf komen? Het is alsof je een drukke snelweg ontlast. Plotseling zie je waar de échte files zitten. En waar je dus moet investeren. Die gaten zijn geen probleem - ze zijn waardevolle informatie. ### Wat kunnen andere regio's leren? Het Brabantse succes laat iets belangrijks zien: klein beginnen werkt. Je hoeft niet het hele zorgsysteem om te gooien. Begin met één taak. Bijvoorbeeld oogdruppelen. Leer wat werkt en wat niet. Pas dan aan en breid langzaam uit. Het vraagt wel om een andere mindset bij zorgprofessionals. Niet: 'Ik doe het wel, dat is sneller.' Maar: 'Laten we kijken wat jij kunt leren.' Dat is een cultuurverandering. Maar zoals Mireille en Agnes zeggen: het betekent wel dat je weer 'ja' kunt zeggen tegen mensen die zorg nodig hebben. En dat is uiteindelijk waar het om draait, toch? Zorgen dat mensen de hulp krijgen die ze nodig hebben. Op een manier die werkt voor iedereen. Voor de cliënt, voor de familie, en voor de zorgprofessional. De cijfers zijn indrukwekkend. Maar het echte succes zit in de verhalen. In de mensen die weer regie voelen over hun eigen leven. In de verpleegkundigen die met meer voldoening hun werk doen. Dat is waar zelfzorg uiteindelijk om draait: menselijkheid terugbrengen in de zorg.