Boekrecensie: Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet. Onze redacteur Krista Kroon bespreekt 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncologisch chirurg Schelto Kruijff. Dit is geen doorsnee medisch boek. Kruijff neemt zijn eigen vak onder de loep en stelt confronterende vragen. Zijn boodschap? We behandelen en diagnosticeren te veel. En dat heeft gevolgen voor ons allemaal. ### Waarom dit boek er toe doet Kruijff is geen buitenstaander die makkelijk kritiek levert. Hij staat zelf dagelijks in de operatiekamer. Toch durft hij te zeggen: soms is minder beter. Hij ziet hoe patiënten onnodige scans krijgen, hoe angsten worden aangewakkerd door vroege diagnoses die nergens toe leiden. Het is een pleidooi voor meer nuance in de zorg. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin zorgkosten de pan uit rijzen. ### Overbehandeling: een stille epidemie Een van de sterkste punten in het boek is de analyse van overbehandeling. Kruijff legt uit hoe artsen soms handelen uit gewoonte, of uit angst voor juridische stappen. Patiënten vragen om zekerheid, maar die is er niet altijd. Het gevolg? Onnodige ingrepen, bijwerkingen, en een hoop geld dat beter besteed had kunnen worden. - Onnodige scans leiden tot vals alarm en extra stress. - Behandelingen die geen verschil maken voor de overleving. - Patiënten die onterecht in het ziekenhuis belanden. Kruijff pleit voor een cultuurverandering. Artsen moeten durven zeggen: 'We weten het niet.' En patiënten moeten leren omgaan met onzekerheid. ### Een spiegel voor de dokter Wat dit boek bijzonder maakt, is de eerlijkheid. Kruijff houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Hij beschrijft hoe artsen soms meer oog hebben voor protocollen dan voor de mens voor hen. Het is geen aanval, maar een uitnodiging tot reflectie. Want uiteindelijk draait geneeskunde om mensen, niet om cijfers. > 'We moeten stoppen met behandelen om het behandelen. Soms is het beste medicijn gewoon niets doen.' Dit citaat vat de kern van het boek samen. Het is een boodschap die in elke spreekkamer zou moeten hangen. ### Wat betekent dit voor de zorg in Nederland? In Nederland staan we voor grote uitdagingen. De zorg wordt duurder, personeel is schaars. Boeken zoals die van Kruijff helpen om het gesprek te openen. Hoe gezond is onze zorg eigenlijk? Het antwoord is complex. Maar met meer bewustwording kunnen we betere keuzes maken. Voor onszelf, en voor de generaties na ons. ### Conclusie: een aanrader voor elke zorgprofessional Of je nu arts bent, verpleegkundige, of gewoon geïnteresseerd in de gezondheidszorg: dit boek geeft je stof tot nadenken. Het is vlot geschreven, met voorbeelden die herkenbaar zijn. Kruijff schuwt de moeilijke vragen niet. En dat is precies wat we nodig hebben. Dus pak dit boek, lees het met een open blik. En vraag jezelf af: hoe gezond is mijn zorg eigenlijk?