Boekrecensie: Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een fascinerend en confronterend boek: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen doorsnee medisch boek. Het is een scherpe, eerlijke reflectie op de moderne geneeskunde, geschreven door iemand die er middenin staat. ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff schuwt de lastige vragen niet. Waarom doen we zoveel onderzoeken? Waarom worden patiënten soms meer behandeld dan nodig is? Hij spreekt zich krachtig uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek, die niet alleen onnodig duur zijn, maar ook schadelijk kunnen zijn. - **Onnodige scans** die angst en bijwerkingen veroorzaken. - **Overmatig gebruik van antibiotica** met resistentie als gevolg. - **Chirurgische ingrepen** die niet altijd beter zijn dan afwachten. Dit zijn geen abstracte problemen. Het gaat om echte mensen die onnodig lijden. Kruijff houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor, en dat is verfrissend.  ### Een spiegel voor de dokter Wat dit boek bijzonder maakt, is de openhartigheid. De auteur is zelf oncoloog en kent de verleidingen van de moderne geneeskunde. Hij beschrijft hoe artsen soms meer doen omdat het kan, niet omdat het moet. Denk aan dure scans die geen verschil maken voor de behandeling, of chemotherapie die het leven maar met een paar weken verlengt. > 'We moeten durven vragen: wat is de echte waarde van deze behandeling voor deze patiënt?' Deze quote vat de kern van het boek samen. Het gaat niet om afschaffen van technologie, maar om bewust kiezen. ### Praktische lessen voor de lezer Gelukkig is dit boek niet alleen kritisch. Het biedt ook handvatten. Kruijff geeft tips voor patiënten en artsen om betere gesprekken te voeren. Bijvoorbeeld: stel altijd de vraag 'wat gebeurt er als we niets doen?'. Een van de krachtigste boodschappen is dat minder zorg soms betere zorg is. In Nederland, waar de zorgkosten jaarlijks stijgen, is dit een belangrijk gesprek. De gemiddelde Nederlander betaalt ongeveer € 5.000 per jaar aan zorgpremie en eigen risico. Overbehandeling drijft die kosten onnodig op. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een must-read voor iedereen die in de zorg werkt of er gebruik van maakt. Het is geen technisch boek, maar een menselijk verhaal. Kruijff schrijft toegankelijk, met humor en zelfspot. Je voelt zijn frustratie, maar ook zijn hoop. Dit boek is een oproep tot reflectie. Niet alleen voor dokters, maar voor ons allemaal. Want uiteindelijk gaat gezondheid over keuzes maken. En soms is de beste keuze om even niets te doen.