Boekrecensie: Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend werk dat je aan het denken zet: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' door oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen standaard medisch boek; het is een kritische blik op de zorg van binnenuit, geschreven door iemand die er dagelijks middenin staat. Kruijff, een ervaren oncoloog, houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Hij spreekt zich openlijk uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek, twee problemen die in de moderne geneeskunde steeds vaker voorkomen. Het boek daagt ons uit om na te denken: doen we niet te veel? En wat zijn de gevolgen daarvan voor patiënten? Het is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de zorg voor ouderen, of het nu als professional of als mantelzorger is. ### Waarom dit boek er toe doet voor senioren Voor senioren en hun naasten is dit boek bijzonder relevant. Ouderen lopen namelijk een hoger risico op overbehandeling, omdat artsen vaak geneigd zijn om alles uit de kast te halen, zelfs als de kwaliteit van leven er niet op vooruitgaat. Kruijff legt uit waarom 'meer' niet altijd 'beter' is. Hij pleit voor een zorg die zich richt op wat echt nodig is, niet op wat technisch mogelijk is. Denk bijvoorbeeld aan een oudere met een chronische aandoening. Soms zijn scans en ingrepen niet alleen overbodig, maar brengen ze ook risico's met zich mee zoals infecties of stress. Dit boek geeft handvatten om kritische vragen te stellen aan je arts. Het helpt je om samen beslissingen te nemen die écht bijdragen aan je gezondheid en welzijn.  ### De kernboodschap van Kruijff Het centrale thema is simpel maar krachtig: geneeskunde moet weer over de mens gaan, niet over de technologie. Kruijff gebruikt voorbeelden uit zijn eigen praktijk om te laten zien hoe verkeerde prikkels in het systeem leiden tot onnodige behandelingen. Zo beschrijft hij een patiënt met een kleine tumor die jarenlang onder controle was, maar toch een zware operatie kreeg omdat 'het kon'. Het resultaat? Complicaties en een lagere levenskwaliteit. - **Overdiagnostiek**: Het vinden van afwijkingen die nooit klachten zouden geven. - **Overbehandeling**: Het behandelen van die afwijkingen met vaak ingrijpende middelen. - **De oplossing**: Meer focus op wat de patiënt echt nodig heeft, met oog voor hun wensen en grenzen. Dit boek is geen aanklacht, maar een uitnodiging om anders te denken. Het is geschreven in een toegankelijke stijl, zonder te veel jargon, waardoor het ook voor niet-medici goed te volgen is. ### Wat kun je er zelf mee? Als professional of mantelzorger kun je dit boek gebruiken om je eigen praktijk te evalueren. Stel jezelf de vraag: 'Is deze behandeling echt nodig, of doe ik het uit gewoonte?' Voor ouderen zelf biedt het boek moed om het gesprek aan te gaan. Vraag gerust: 'Wat gebeurt er als we niets doen?' Of: 'Zijn er minder ingrijpende opties?' Kruijff benadrukt dat goede zorg niet draait om het aantal onderzoeken, maar om vertrouwen en luisteren. Dat is een boodschap die in de drukte van een ziekenhuis nog wel eens vergeten wordt. Dit boek helpt om die focus terug te brengen. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een helder en noodzakelijk boek. Het zet je aan het denken over de zorg die we leveren en ontvangen, vooral voor de kwetsbaarste groep: senioren. Kruijff schrijft met passie en overtuiging, en zijn pleidooi voor minder maar betere zorg is actueler dan ooit. Een echte aanrader voor wie de zorg van binnenuit wil begrijpen en verbeteren.