Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek bespreekt onze boekenredacteur Krista Kroon *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde* door Schelto Kruijff. Deze oncoloog spreekt zich uit tegen overbehandeling en -diagnostiek, en houdt diens eigen beroepsgroep een spiegel voor. Het is een boek dat je aan het denken zet. Want laten we eerlijk zijn, we vertrouwen vaak blind op dokters en ziekenhuizen. Maar Kruijff vraagt zich af: is al die moderne technologie en al die onderzoeken echt nodig? Of doen we soms te veel? ### Waarom dit boek er toe doet Kruijff is geen buitenstaander. Hij werkt zelf als oncoloog in het UMC Groningen. Dus als hij kritiek heeft, komt dat van binnenuit. Hij ziet dagelijks patiënten die onnodige scans krijgen of een operatie ondergaan die niet beter is dan afwachten. Dat klinkt misschien schokkend, maar het is realiteit. Het boek legt uit hoe de medische wereld is vastgelopen in een systeem van meer is beter. Maar meer is niet altijd beter, zegt Kruijff. Soms is minder juist meer. Denk aan een simpele rugpijn die leidt tot een MRI-scan, terwijl rust en beweging vaak genoeg zijn. Die scan geeft dan een vals positief resultaat, wat leidt tot nog meer onderzoeken en onnodige stress. ### Overbehandeling: een stille epidemie - **Onnodige operaties**: Veel ingrepen, zoals bij prostaatkanker of schildklierproblemen, zijn niet altijd nodig. Kruijff pleit voor actieve surveillance in plaats van meteen snijden. - **Te veel medicatie**: Vooral bij ouderen stapelen medicijnen zich op. Dat leidt tot bijwerkingen en ziekenhuisopnames die voorkomen hadden kunnen worden. - **Diagnostische overkill**: Patiënten krijgen scans en bloedonderzoeken die geen duidelijk antwoord geven, maar wel onrust veroorzaken. Het mooie is dat Kruijff dit niet alleen bekritiseert, maar ook oplossingen biedt. Hij pleit voor een meer persoonlijke benadering, waarbij de arts echt luistert naar de patiënt in plaats van naar de computer. ### Een spiegel voor de zorg Dit boek is niet alleen voor dokters. Het is voor iedereen die wel eens in een ziekenhuis belandt. En dat zijn we allemaal, vroeg of laat. Het geeft je handvatten om kritische vragen te stellen. Vragen zoals: "Is deze test echt nodig?" of "Wat gebeurt er als we niets doen?" Kruijff schrijft met een vlotte pen, zonder te veel jargon. Het voelt alsof je met een bevriende arts aan de keukentafel zit. Hij deelt anekdotes uit zijn eigen praktijk, wat het boek levendig en herkenbaar maakt. ### Conclusie *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk* is een must-read voor zorgprofessionals, maar ook voor patiënten die mondiger willen worden. Het daagt ons uit om na te denken over wat goede zorg echt is. En dat is hard nodig, want de zorg staat onder druk. Door kritisch te blijven, kunnen we samen zorgen voor een beter systeem. Kortom: een boek dat je aan het denken zet en inspireert om anders naar gezondheid te kijken. En dat is precies wat we nodig hebben.