Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een confronterend en belangrijk boek: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Het is een boek dat je aan het denken zet en dat misschien wel een beetje ongemakkelijk is. En dat is precies de bedoeling. Onze boekenredacteur Krista Kroon bespreekt het werk van deze arts die zijn eigen beroepsgroep een spiegel voorhoudt. Kruijff spreekt zich namelijk uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Hij vraagt zich af: doen we niet te veel? En wat zijn de gevolgen daarvan voor jou als patiënt? ### Waarom dit boek er toe doet De zorg in Nederland is van hoog niveau, dat weten we. Maar Kruijff stelt dat we soms te ver doorgeschoten zijn in het willen genezen en voorkomen van ziektes. Patiënten krijgen onderzoeken en behandelingen die eigenlijk niet nodig zijn. Dat klinkt misschien gek, maar het gebeurt vaker dan je denkt. - Overdiagnostiek: mensen krijgen een diagnose voor een aandoening die nooit klachten zou hebben gegeven. - Overbehandeling: behandelingen die geen enkel voordeel opleveren, maar wel risico's en bijwerkingen met zich meebrengen. - Kosten: onnodige zorg kost ons allemaal geld, via de zorgpremie. ### Een spiegel voor de zorg Wat dit boek bijzonder maakt, is dat Kruijff niet alleen naar buiten wijst. Hij kijkt ook naar zichzelf en zijn collega's. Waarom worden er zoveel scans gemaakt? Waarom kiezen artsen vaak voor de zwaarste behandeling? Het antwoord is soms simpel: omdat het kan. En omdat we bang zijn om iets te missen. Maar is dat altijd in jouw belang? Nee, zegt Kruijff. Soms is niets doen de beste optie. Of een lichtere behandeling. Dat vraagt om een andere manier van denken, zowel bij artsen als bij jou als patiënt. ### Wat betekent dit voor jou? Als je straks naar het ziekenhuis moet, neem dan dit boek mee in je achterhoofd. Stel vragen. Vraag aan je arts: 'Is deze test echt nodig? Wat gebeurt er als we niets doen?' Het is niet altijd makkelijk, maar het kan je behoeden voor onnodige behandelingen. De boodschap van Kruijff is helder: de zorg moet gezonder worden. En dat begint bij bewustwording. Dit boek is een aanrader voor iedereen die wel eens met de zorg te maken heeft – en dat zijn we eigenlijk allemaal. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een must-read. Het is kritisch, maar ook hoopvol. Het laat zien dat we de zorg beter kunnen maken door minder te doen. Een confronterende, maar waardevolle les.