Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncoloog Schelto Kruijff. Het stelt fundamentele vragen over de moderne geneeskunde en zet je aan het denken over de zorg die we allemaal zo vanzelfsprekend vinden. ### Waarom dit boek nu zo relevant is We leven in een tijd waarin medische technologieën zich razendsnel ontwikkelen. Maar meer is niet altijd beter. Kruijff, een ervaren oncoloog, spreekt zich openlijk uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor – en dat is hard nodig. Het idee dat elk consult, elke scan of elke behandeling per se goed is, wordt hier flink onderuit gehaald. Kruijff laat zien dat we soms te snel naar ingrijpende oplossingen grijpen, terwijl een gesprek of een simpele observatie misschien beter was geweest. Het is een boek dat je niet alleen als zorgprofessional raakt, maar ook als patiënt of mantelzorger.  ### Overbehandeling: een stille epidemie Wat is overbehandeling precies? Het is het geven van medische zorg die geen meerwaarde biedt, of zelfs schadelijk kan zijn. Denk aan onnodige scans die leiden tot vals alarm, of behandelingen die meer bijwerkingen geven dan voordelen. Kruijff beschrijft hoe artsen soms uit gewoonte of angst voor juridische stappen te veel doen. - Onnodige scans kunnen leiden tot onnodige stress. - Overdiagnostiek kan kleine afwijkingen aan het licht brengen die nooit problemen hadden gegeven. - Behandelingen zoals chemotherapie worden soms ingezet zonder duidelijke winst. Het boek is geen aanklacht, maar een uitnodiging om kritisch na te denken. Kruijff pleit voor meer maatwerk en minder protocollen.  ### Een spiegel voor de zorgprofessional Wat ik bijzonder vind, is dat Kruijff niet alleen naar buiten wijst. Hij kijkt ook naar zichzelf en zijn collega's. Hoe vaak nemen we de tijd om écht te luisteren? Hoe vaak durven we te zeggen: 'Ik weet het niet'? Dit boek daagt je uit om je eigen praktijk onder de loep te nemen. Het is confronterend, maar ook hoopvol. Want als we bewuster worden van onze neiging tot overbehandeling, kunnen we betere keuzes maken. Voor de patiënt, maar ook voor het systeem. ### Voor wie is dit boek? Voor iedereen die met zorg te maken heeft – en dat zijn we uiteindelijk allemaal. Of je nu arts bent, verpleegkundige, beleidsmaker of gewoon iemand die wel eens een ziekenhuis bezoekt: dit boek geeft inzichten die je niet snel vergeet. Het is geschreven in een toegankelijke stijl, zonder te veel jargon, waardoor het ook voor niet-medici goed te volgen is. ### Conclusie: een aanrader met een kritische noot 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een boek dat je aan het denken zet. Het is niet altijd makkelijk om te lezen, want het zet vraagtekens bij dingen die we als vanzelfsprekend beschouwen. Maar dat is precies de kracht ervan. Als je op zoek bent naar een boek dat je blik op de zorg verbreedt, dan is dit een goede keuze. Het is een oproep tot meer menselijkheid en minder automatische piloot in de geneeskunde. En dat is iets waar we allemaal baat bij hebben.