Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet: *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Het zijn fundamentele vragen over de geneeskunde die hij stelt. En eerlijk? Ze raken een gevoelige snaar. We zijn gewend om blind te vertrouwen op dokters en ziekenhuizen. Maar Kruijff, die zelf dagelijks in de praktijk staat, durft de spiegel voor te houden aan zijn eigen beroepsgroep. Hij spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Dat is niet niks. ### Wat is er mis met de zorg? Kruijff betoogt dat we te vaak te veel doen. Patiënten krijgen scans, testen en behandelingen die niet altijd nodig zijn. En dat heeft gevolgen. Niet alleen voor de portemonnee van de zorg, maar ook voor jouw gezondheid. Want elke behandeling brengt risico's met zich mee. Neem bijvoorbeeld een simpele rugpijn. Vaak wordt meteen een MRI-scan aangevraagd. Maar wat blijkt? Veel rugklachten gaan vanzelf over. Die scan leidt soms tot onnodige operaties. En dat terwijl rust en beweging vaak beter werken. > "We moeten stoppen met het medicaliseren van het leven," zegt Kruijff. "Niet elk pijntje is een ziekte."  ### Waarom dit boek ertoe doet voor senioren Voor ouderen is dit onderwerp extra belangrijk. Naarmate we ouder worden, stapelen de diagnoses zich op. Bloeddruk die iets te hoog is, een klein knobbeltje hier, een verdachte vlek daar. Maar is het altijd nodig om meteen in te grijpen? Kruijff pleit voor een meer kritische blik. Hij moedigt aan om vragen te stellen: "Dokter, is deze test echt nodig?" of "Wat gebeurt er als we niets doen?" Het klinkt simpel, maar in de praktijk durven we dat vaak niet. ### De keerzijde van overbehandeling Overbehandeling heeft ook een prijskaartje. De zorgkosten in Nederland rijzen de pan uit. En die betalen we met z'n allen. Maar er is meer. Onnodige behandelingen zorgen voor stress, bijwerkingen en soms zelfs complicaties. Het is een vicieuze cirkel. - Onnodige scans leiden tot vals alarm - Vals alarm leidt tot extra onderzoeken - Extra onderzoeken leiden tot onnodige ingrepen Kruijff laat zien dat minder soms echt meer is. Zijn boek is een oproep tot bezinning. Voor dokters, maar ook voor patiënten. ### Hoe blijf je zelf kritisch? Het mooie van dit boek is dat het je handvatten geeft. Je leert hoe je het gesprek met je arts aangaat. Vraag naar de noodzaak van een behandeling. Vraag naar alternatieven. En wees niet bang om een second opinion te vragen. Zeker als je wat ouder bent, is het goed om te beseffen dat niet elk getalletje in je bloed een ramp is. Een beetje hoge bloeddruk op je 75e? Dat hoeft niet altijd medicatie te betekenen. Soms is het gewoon onderdeel van het ouder worden. ### Een aanrader of niet? *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is geen zweverig boek. Het is een nuchter, onderbouwd verhaal van een man die het van binnenuit kent. Het zet je aan het denken zonder bang te maken. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin de zorg steeds duurder en complexer wordt. Dus ja, dit is een aanrader. Voor iedereen die wel eens in het ziekenhuis komt. Of dat nou voor een simpele controle is of voor een ingrijpende operatie. Het boek helpt je om bewuster keuzes te maken. En onthoud: de beste dokter is degene die niet alleen behandelt, maar ook luistert.