Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend boek dat je aan het denken zet: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncoloog Schelto Kruijff. Het stelt fundamentele vragen over de geneeskunde en daagt ons uit om anders naar zorg te kijken. Kruijff, een ervaren arts, durft zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor te houden. En dat is hard nodig, vindt hij. ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff is kritisch over de manier waarop we tegenwoordig met ziekte omgaan. Hij ziet een trend van overbehandeling en overdiagnostiek. Patiënten krijgen onderzoeken en behandelingen die soms meer kwaad dan goed doen. Denk aan scans die toevallige afwijkingen laten zien, waarna we in een medische mallemolen belanden. Dit kost niet alleen veel geld, maar ook onnodige stress en bijwerkingen. De oncoloog pleit voor een andere benadering. Niet alles wat afwijkt, hoeft direct behandeld te worden. Soms is niets doen de beste optie. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het lastig. Zowel artsen als patiënten zijn geneigd om actie te ondernemen. We willen een probleem oplossen, ook als er geen probleem is.  ### De spiegel voor artsen Wat dit boek bijzonder maakt, is dat Kruijff niet alleen naar de patiënt kijkt, maar ook naar zichzelf en zijn collega's. Hij erkent dat artsen soms te snel grijpen naar dure medicijnen of ingrepen. Deels uit gewoonte, deels uit angst om iets te missen. Maar ook door de druk van het systeem, waarin productie en protocollen centraal staan. Kruijff roept op tot meer reflectie. Artsen moeten durven vragen: 'Wat heeft deze patiënt écht nodig?' Niet wat de richtlijn zegt, maar wat past bij het individu. Dat vergt lef en tijd. Tijd die in de huidige zorg schaars is. Toch is het essentieel om de zorg menselijker en effectiever te maken.  ### Wat betekent dit voor jou? Als senior of mantelzorger herken je vast de worsteling met de zorg. Misschien heb je zelf ervaring met overbodige onderzoeken of behandelingen. Of je voelt de druk om 'iets' te doen, terwijl je eigenlijk twijfelt. Dit boek geeft handvatten om kritisch te blijven. Het helpt je om gesprekken met artsen aan te gaan en keuzes te maken die écht bij je passen. - Vraag altijd naar de noodzaak van een test of behandeling. - Wees niet bang om een second opinion te vragen. - Onthoud: geen beslissing is ook een beslissing. Kruijff laat zien dat goede zorg niet altijd meer zorg is. Soms is het juist minder. Dat is een geruststellende gedachte in een wereld waar medische technologie steeds verder gaat. ### Een aanrader voor iedereen 'Dit boek is geen droge medische verhandeling, maar een persoonlijk en toegankelijk verhaal. Kruijff schrijft met passie en overtuiging. Hij neemt je mee in zijn eigen twijfels en leermomenten. Daardoor voelt het boek als een gesprek met een wijze vriend.' Of je nu in de zorg werkt of niet, dit boek zet je aan het denken. Het is een pleidooi voor meer nuance en minder paniek. En voor een zorg die echt gezond is. Voor jezelf, voor de arts en voor de samenleving als geheel. ### Conclusie 'Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?' is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de zorg. Het daagt uit, inspireert en geeft hoop. Want ja, de zorg kan beter. En het begint bij onszelf.