Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend boek dat je aan het denken zet. Onze boekenredacteur, Krista Kroon, bespreekt 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van Schelto Kruijff. Het zijn fundamentele vragen over de geneeskunde die we allemaal zouden moeten stellen. Deze oncoloog durft zich uit te spreken tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een confronterende spiegel voor. Het is een onderwerp dat ons allemaal raakt, of je nu patiënt bent of zorgverlener. We vertrouwen erop dat meer zorg altijd beter is, maar is dat wel zo? Kruijff laat zien dat het antwoord vaak nee is. En dat is een belangrijke boodschap, vooral nu de zorgkosten in Nederland blijven stijgen. ### Overbehandeling: een stille epidemie Overbehandeling is een groter probleem dan veel mensen denken. Patiënten krijgen onderzoeken en behandelingen die medisch gezien niet nodig zijn. Denk aan scans die onnodige angst veroorzaken of operaties die vermeden hadden kunnen worden. Kruijff legt uit dat dit niet alleen geld kost, maar ook schade kan doen. Zijn boek is een pleidooi voor meer bewustwording, zowel bij artsen als bij ons, de patiënten. - Onnodige scans leiden soms tot vals alarm - Te veel medicijnen kunnen bijwerkingen geven - Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden Het is een eyeopener om te lezen hoe vaak we ingrijpen terwijl afwachten beter was geweest. De auteur pleit voor een cultuur waarin we durven te zeggen: 'We weten het niet zeker'.  ### Een spiegel voor de medische wereld Wat dit boek bijzonder maakt, is de eerlijkheid van de schrijver. Hij is zelf oncoloog en kent de verleiding om te veel te doen. Maar hij ziet ook de schaduwkanten. Zijn boodschap is niet dat we geen zorg moeten krijgen. Wel dat we kritischer moeten zijn. Artsen moeten leren om vaker hun handen op de rug te houden. En wij als patiënten moeten durven vragen: 'Is dit echt nodig?' > 'De beste dokter is soms degene die niets doet.' – Schelto Kruijff Dit citaat vat de kern van het boek samen. Het gaat niet om nalatigheid, maar om wijsheid. Het is een uitnodiging om de zorg te zien zoals die is: een mensenwerk met beperkingen.  ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: 'Ik ben geen arts, wat heb ik hieraan?' Veel, eigenlijk. Dit boek helpt je om betere vragen te stellen aan je huisarts of specialist. Het geeft je de tools om een gesprek aan te gaan over nut en noodzaak van behandelingen. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin iedereen mondiger moet worden. ### De waarde van kritisch denken Kruijff gebruikt geen moeilijke termen om indruk te maken. Hij schrijft helder en toegankelijk. Het voelt alsof hij met je in gesprek is, niet alsof hij college geeft. Dat maakt het boek prettig leesbaar, ook als je geen medische achtergrond hebt. Het zet je aan het denken zonder dat je overspoeld wordt met jargon. ### Een aanrader voor iedereen Of je nu in de zorg werkt of gewoon af en toe een dokter bezoekt, dit boek is de moeite waard. Het geeft een frisse blik op een systeem dat we vaak als vanzelfsprekend beschouwen. En het herinnert ons eraan dat gezondheid meer is dan het aantal onderzoeken dat je ondergaat. Soms is minder gewoon meer. Deze boekenrubriek laat zien dat goede boeken niet alleen vermaken, maar ook verrijken. 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is precies zo'n boek. Het daagt uit, het stelt vragen en het biedt geen pasklare antwoorden. Maar dat is oké. Want de beste gesprekken beginnen met een vraag, niet met een antwoord. Dus, als je op zoek bent naar een boek dat je aan het denken zet, pak deze dan eens op. Het is een investering van een paar uur lezen, maar het kan je kijk op zorg voorgoed veranderen.