Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk? Een kritische blik

Margriet Bos · 2026-06-15

### Een boek dat je aan het denken zet Heb je ooit het gevoel gehad dat dokters soms te veel willen doen? Dat er te veel onderzoeken worden gedaan of te veel pillen worden voorgeschreven? Dan ben je niet de enige. In het boek 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' stelt oncoloog Schelto Kruijff precies die vraag. En hij doet dat op een manier die je niet snel vergeet. Onze boekenredacteur Krista Kroon dook in dit werk en kwam erachter dat het meer is dan een gewone medische verhandeling. Het is een confronterende spiegel voor de hele zorgsector. Kruijff, die dagelijks met kankerpatiënten werkt, durft hardop te vragen of we niet te ver doorgeschoten zijn in onze behandeldrift. ### Overbehandeling: een ongemakkelijke waarheid Wat bedoelt Kruijff precies met overbehandeling? Simpel gezegd: het toepassen van medische ingrepen die weinig tot geen meerwaarde hebben voor de patiënt. Denk aan scans die onnodige onrust veroorzaken, of operaties die niet beter zijn dan afwachten. Het klinkt tegenstrijdig in een tijd waarin we juist alles willen doen om gezond te blijven. Maar soms is minder echt meer. Kruijff laat met voorbeelden zien hoe artsen vaak handelen vanuit angst of gewoonte, in plaats van vanuit bewezen effectiviteit. Hij pleit voor een andere benadering: - Meer focus op kwaliteit van leven in plaats van alleen levensverlenging - Minder standaardonderzoeken die vaak vals alarm geven - Betere communicatie tussen arts en patiënt over risico's en verwachtingen  ### Een spiegel voor de medische wereld Wat dit boek bijzonder maakt, is dat Kruijff niet alleen naar buiten wijst. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor. Dat is dapper, want het is makkelijker om te zeggen dat het systeem fout zit dan om te erkennen dat ook artsen zelf onderdeel zijn van het probleem. Hij beschrijft hoe de cultuur in ziekenhuizen soms leidt tot overdiagnostiek. Artsen willen geen fouten maken, dus doen ze liever te veel dan te weinig. Maar die 'veilige' keuze heeft ook een keerzijde: onnodige stress voor patiënten, hogere kosten en soms zelfs schadelijke bijwerkingen.  ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je nu: dit is interessant voor dokters, maar wat heb ik eraan? Nou, best veel. Dit boek geeft je handvatten om kritischer te zijn bij je eigen zorg. Stel vragen als: - Is deze test echt nodig? - Wat zijn de alternatieven? - Wat gebeurt er als we niets doen? Het gaat er niet om dat je artsen niet moet vertrouwen. Het gaat erom dat je een gesprekspartner wordt in je eigen zorgproces. En dat is precies wat Kruijff wil bereiken: mondige patiënten die samen met hun arts de beste keuzes maken. ### Ons oordeel Krista Kroon geeft het boek een dikke aanbeveling. Het is vlot geschreven, herkenbaar en zet aan tot nadenken. Of je nu zelf in de zorg werkt of gewoon af en toe een dokter bezoekt: dit boek opent je ogen. Het is geen zware medische kost, maar een toegankelijk verhaal dat je bijblijft. Dus, ben je klaar voor een eerlijke blik op de gezondheidszorg? Pak dit boek erbij. Je zult er geen spijt van krijgen.