Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend boek dat je aan het denken zet. We bespreken *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* van oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen gewoon medisch handboek, maar een kritische blik op de moderne geneeskunde. Kruijff stelt fundamentele vragen, en dat doet hij met een scherpe pen. ### Waarom dit boek er toe doet Je zou denken: meer zorg is beter, toch? Maar Kruijff laat zien dat dat niet altijd klopt. Hij spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Dat betekent dat we soms te veel doen: te veel scans, te veel onderzoeken, te veel pillen. En dat heeft gevolgen, zowel voor de patiënt als voor de zorg zelf. Het boek houdt de medische wereld een spiegel voor. Het is confronterend, maar ook hoopvol. Want als we snappen waar het misgaat, kunnen we het ook beter doen. Daarom is dit boek relevant voor iedereen die met zorg te maken heeft – en dat zijn we allemaal.  ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff laat zien dat overbehandeling vaak begint met goede bedoelingen. Een dokter wil niets missen, dus worden er extra testen gedaan. Maar die testen leiden soms tot onnodige behandelingen. Denk aan een kleine afwijking die nooit klachten zou geven, maar toch wordt geopereerd. - Patiënten krijgen onnodige stress - De zorgkosten stijgen (in Nederland al snel € 1000 per extra scan) - Er is tijd en aandacht voor echte problemen Het is een vicieuze cirkel. En Kruijff breekt die cirkel open. Hij pleit voor meer terughoudendheid, voor 'niet doen' als dat beter is. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het lastig. Want wie durft te zeggen: we laten het even? ### Een spiegel voor de dokter Het mooie aan dit boek is dat Kruijff niet alleen naar anderen wijst. Hij kijkt ook naar zichzelf en zijn collega's. Hij geeft toe dat artsen soms te snel handelen, uit angst of gewoonte. Dat is eerlijk en verfrissend. > "De beste dokter is soms degene die niets doet." – Schelto Kruijff Deze quote vat de kern van het boek samen. Het gaat niet om luiheid, maar om wijsheid. Om het besef dat geneeskunde ook over rust en vertrouwen gaat. En dat is een boodschap die we allemaal kunnen gebruiken. ### Wat betekent dit voor jou? Of je nu zorgprofessional bent of gewoon een bezorgde patiënt, dit boek geeft inzichten. Het helpt je kritisch te kijken naar wat er in het ziekenhuis gebeurt. Vraag jezelf af: is deze behandeling echt nodig? Of kan het ook anders? Kruijff geeft geen pasklare antwoorden, maar hij zet je aan het denken. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin de zorg onder druk staat. Het is een boek dat je bijblijft, lang nadat je het hebt dichtgeslagen. ### Conclusie *Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?* is een aanrader voor iedereen die de zorg een warm hart toedraagt. Het is kritisch maar niet cynisch, en het geeft hoop voor de toekomst. Kruijff schrijft helder en toegankelijk, zonder teveel jargon. Een boek dat je in één adem uitleest – en dan nog eens herleest. Dus pak het boek, ga er even voor zitten, en laat je verrassen. Want de zorg kan beter, en dit boek laat zien hoe.