Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet. Onze redacteur bespreekt 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk' van Schelto Kruijff. Deze oncoloog durft kritische vragen te stellen over de moderne geneeskunde. En eerlijk, dat is hard nodig. ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff schuwt de lastige onderwerpen niet. Hij neemt zijn eigen beroepsgroep onder de loep. Want laten we wel wezen: hoeveel onderzoeken en behandelingen zijn écht nodig? Hij ziet dagelijks patiënten die onnodig worden behandeld. Dat klinkt gek, maar het is de realiteit. - Onnodige scans leiden vaak tot vals alarm - Te veel medicijnen kunnen bijwerkingen geven - Operaties worden soms uitgevoerd terwijl afwachten beter is De cijfers liegen er niet om. In Nederland worden jaarlijks miljoenen euro's uitgegeven aan diagnostiek die achteraf overbodig blijkt. Dat geld had beter besteed kunnen worden aan preventie of betere zorg voor kwetsbare ouderen. ### De spiegel voor artsen Wat dit boek bijzonder maakt, is de eerlijkheid. Kruijff kijkt niet alleen naar systemen, maar ook naar zichzelf. Hij deelt persoonlijke ervaringen uit de spreekkamer. Momenten waarop hij twijfelde of een behandeling wel zin had. Dat maakt het menselijk en herkenbaar. Voor ons als professionals in de ouderenzorg is dit extra relevant. Want juist bij senioren is overbehandeling een risico. Een kwetsbare 85-jarige heeft vaak meer aan rust dan aan nóg een onderzoek. Het vraagt om een andere manier van denken. ### Wat kunnen we leren? Het boek geeft geen pasklare antwoorden. Maar het daagt ons wel uit om kritisch te blijven. Vragen te stellen bij protocollen. En vooral: te luisteren naar wat de patiënt écht nodig heeft. > "De beste zorg is soms geen zorg." - Schelto Kruijff Die quote bleef bij me hangen. Het herinnert ons eraan dat minder soms meer is. Zeker als het gaat om de kwaliteit van leven van ouderen. ### Praktische tips voor de dagelijkse praktijk Na het lezen van dit boek kun je zelf aan de slag. Hier zijn een paar punten om over na te denken: - Bespreek met cliënten of een behandeling echt nodig is - Durf 'nee' te zeggen tegen overbodige onderzoeken - Focus op wat de patiënt belangrijk vindt, niet alleen op medische protocollen De zorg staat onder druk. Maar met meer bewustwording kunnen we samen betere keuzes maken. Dit boek helpt daarbij. Het is een aanrader voor iedereen die met ouderen werkt. ### Tot slot Of je nu arts bent, verpleegkundige of mantelzorger, dit boek zet je aan het denken. Het is geen zware kost, maar leest vlot weg. Kruijff schrijft helder en zonder jargon. Precies zoals het hoort in een boek dat de zorg een spiegel voorhoudt. Dus neem de tijd om het te lezen. Het kan je kijk op geneeskunde voorgoed veranderen.