Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend werk dat je aan het denken zet. Onze redacteur bespreekt 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde' van Schelto Kruijff. Deze oncoloog neemt geen blad voor de mond en spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep een confronterende spiegel voor. Het is een boek dat je niet onberoerd laat. Je vraagt je af: doen we niet te veel? En wat zijn de gevolgen voor jou als patiënt? Laten we samen de belangrijkste inzichten verkennen. ### Waarom dit boek er nu toe doet De zorg staat onder druk. Wachtlijsten worden langer, kosten stijgen en we worden steeds ouder. In Nederland geven we jaarlijks miljarden euro's uit aan zorg. Maar levert al dat extra onderzoek en behandelen wel echt meer gezondheid op? Kruijff stelt dat we soms beter even niets kunnen doen. Het boek is niet alleen voor dokters. Het is voor iedereen die weleens een ziekenhuis van binnen heeft gezien. Of voor wie bang is dat hij of zij te veel wordt behandeld. Het geeft je handvatten om kritischer te kijken naar wat er gebeurt. ### Overbehandeling: een groeiend probleem Overbehandeling klinkt misschien als een luxeprobleem. Maar het is serieus. Denk aan een kleine afwijking op een scan die leidt tot een operatie, terwijl die afwijking nooit klachten had gegeven. Je wordt dan niet gezonder, maar loop je onnodige risico's. - Patiënten krijgen soms scans die niet nodig zijn - Onnodige operaties kunnen leiden tot complicaties - Medicijnen worden voorgeschreven terwijl leefstijlverandering beter is Kruijff laat zien dat de geneeskunde vaak te snel grijpt naar ingrijpende oplossingen. Terwijl een afwachtende houding soms beter is. Dit vraagt om een andere manier van denken. ### De spiegel voor artsen Wat dit boek bijzonder maakt, is dat een arts zijn eigen vakgebied bekritiseert. Dat is niet gebruikelijk. Kruijff zegt dat dokters moeten leren om vaker hun handen op de rug te houden. Niet elke klacht heeft een medische oplossing nodig. Hij pleit voor meer focus op wat de patiënt echt nodig heeft. Soms is dat een gesprek, soms is dat uitleg over het natuurlijke verloop van een ziekte. En soms is dat gewoon tijd. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk is het lastig. ### Wat jij eraan hebt Als lezer krijg je niet alleen inzicht, maar ook praktische tips. Je leert vragen te stellen aan je arts. Bijvoorbeeld: 'Wat gebeurt er als we niets doen?' Of: 'Is deze test echt nodig?' Het boek geeft je de moed om kritisch te zijn. Het is een oproep tot bezinning. Niet alleen voor zorgverleners, maar ook voor jou als patiënt. Want uiteindelijk gaat het om jouw gezondheid. En die is meer dan een uitslag op een papiertje. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk' is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de zorg. Het daagt je uit om anders te kijken naar geneeskunde. En het herinnert ons eraan dat minder soms meer is. Een aanrader voor professionals in de persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen, omdat ook zij dagelijks zien hoe belangrijk de juiste zorg is.