Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncoloog Schelto Kruijff. Het zijn niet de gebruikelijke verhalen over wonderen in de geneeskunde. Nee, deze arts stelt juist de lastige vragen. Waarom doen we zoveel onderzoeken? En wanneer is behandelen eigenlijk niet meer nodig? Het is een confronterende spiegel voor de zorg. Het boek is geschreven voor iedereen die wel eens het gevoel heeft dat de zorg te ver doorgeschoten is. Of je nu zelf patiënt bent of werkt in de sector, je herkent het vast: die onrust na een uitslag die achteraf niets bleek te zijn. Kruijff pleit voor een kritische blik op overbehandeling en overdiagnostiek. En dat is hard nodig, vindt hij. ### Waarom dit boek ertoe doet De zorg staat onder druk. Wachtlijsten worden langer, kosten stijgen. In Nederland geven we jaarlijks miljarden euro's uit aan gezondheidszorg. Maar wordt dat geld wel slim besteed? Kruijff zegt van niet. Hij laat zien dat sommige behandelingen weinig toevoegen en soms zelfs schadelijk zijn. Denk aan scans die onnodige stress veroorzaken, of operaties die niet beter zijn dan afwachten. Het is een onderwerp dat ons allemaal raakt. Zeker als je ouder wordt en meer met zorg te maken krijgt. Dan wil je weten of een behandeling écht nodig is. Dit boek helpt je om die afweging te maken. Het is geen aanval op artsen, maar een oproep tot bezinning. ### Wat je leert van dit boek Het mooie aan 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is dat het niet alleen kritiek levert. Kruijff geeft ook handvatten. Hij legt uit hoe je als patiënt betere vragen kunt stellen. En hoe je samen met je arts kunt beslissen wat verstandig is. Dat heet gedeelde besluitvorming, maar het klinkt minder ingewikkeld dan het lijkt. Een paar belangrijke inzichten uit het boek: - Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is het beter om rustig af te wachten. - Overdiagnostiek leidt tot onnodige angst. Een scan vinden die niets betekent, is geen vooruitgang. - Dokters moeten vaker zeggen: 'Ik weet het niet.' Dat is geen zwakte, maar eerlijkheid. Deze punten zijn extra relevant voor ouderen. Zij krijgen vaker te maken met meerdere onderzoeken en behandelingen. Soms is minder echt meer. ### Een boek dat je aan het denken zet Ik vind dit een belangrijk boek voor iedereen die met zorg te maken heeft. En dat zijn we eigenlijk allemaal. Het is vlot geschreven en niet te technisch. Je hoeft geen arts te zijn om het te begrijpen. Het voelt alsof je een gesprek hebt met een wijze, kritische vriend. Natuurlijk is het ook confronterend. Want het zet vraagtekens bij dingen die we normaal vinden. Maar dat is precies de bedoeling. Kruijff daagt ons uit om anders te kijken naar gezondheid. Niet als een verzameling cijfers en scans, maar als een persoonlijk verhaal. Dus als je je wel eens afvraagt of al die onderzoeken echt nodig zijn, lees dan dit boek. Het geeft geen pasklare antwoorden, maar wel de juiste vragen. En dat is misschien nog wel waardevoller.