Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een verfrissend kritisch boek: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Het is niet zomaar een medisch boek – het is een spiegel voor de hele zorgsector. Kruijff, zelf dagelijks bezig met kankerbehandelingen, durft hardop te vragen: doen we niet te veel? En belangrijker: is dat wel goed voor de patiënt? ### Overbehandeling: een stille epidemie Kruijff schuwt de lastige vragen niet. Hij stelt dat overbehandeling en overdiagnostiek in de moderne geneeskunde een groot probleem zijn. Patiënten krijgen soms scans, tests of operaties die weinig toevoegen aan hun gezondheid, maar wel risico's en kosten met zich meebrengen. Denk aan onnodige MRI-scans voor lage rugpijn, of screening die leidt tot behandelingen van kleine tumoren die nooit klachten zouden geven. Het is een patroon dat veel zorgprofessionals herkennen, maar waar weinigen hardop over spreken. ### Een spiegel voor de eigen beroepsgroep Wat dit boek bijzonder maakt, is dat Kruijff niet alleen naar buiten wijst. Hij houdt zijn eigen beroepsgroep – oncologen, chirurgen, specialisten – een spiegel voor. Hij vraagt: waarom blijven we soms doorgaan met behandelingen die weinig kans van slagen hebben? Is het angst voor fouten? Financiële prikkels? Of gewoon gewoonte? Het zijn confronterende vragen, maar ze zijn nodig om de zorg echt te verbeteren. ### Fundamentele vragen over geneeskunde Het boek gaat verder dan alleen kritiek. Kruijff biedt ook een visie op hoe het anders kan. Hij pleit voor meer aandacht voor kwaliteit van leven, voor shared decision making (samen beslissen) en voor het durven zeggen: 'Soms is niet behandelen de beste behandeling.' Het is een oproep tot meer nederigheid in de geneeskunde, iets wat in een tijd van technologische hoogstandjes makkelijk wordt vergeten. ### Voor wie is dit boek? Dit boek is een aanrader voor iedereen die in de zorg werkt of er mee te maken heeft – en dat zijn we uiteindelijk allemaal. Of je nu verpleegkundige, arts, beleidsmaker, of gewoon een nieuwsgierige lezer bent: Kruijff schrijft toegankelijk en prikkelend. Hij gebruikt geen onnodig jargon, maar legt complexe medische dilemma's uit alsof je er zelf bij staat. Het voelt als een goed gesprek met een arts die echt naar je luistert. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is meer dan een boekrecensie waard – het is een gespreksstarter. Het daagt ons uit om kritisch te kijken naar de zorg die we leveren en ontvangen. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin de zorg steeds duurder wordt en de vraag alleen maar groeit. Dus lees het, denk erover na, en praat erover. Want de zorg verdient eerlijke vragen, geen automatische antwoorden.