Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een prikkelend en confronterend boek: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncologisch chirurg Schelto Kruijff. Het is een boek dat je aan het denken zet over de manier waarop we tegen geneeskunde aankijken. En geloof me, dat is hard nodig. We zijn gewend aan dokters die alles kunnen en aan behandelingen die altijd werken. Maar Kruijff durft de vraag te stellen: doen we niet te veel? Hij spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek, en dat is best een schot voor de boeg. Het is een boek dat je niet onberoerd laat. ### Overbehandeling: een stille epidemie? Het idee dat meer zorg automatisch betere zorg is, zit diep in ons systeem. Maar Kruijff laat zien dat dit lang niet altijd klopt. Hij beschrijft hoe patiënten soms onnodige operaties ondergaan of te veel medicijnen krijgen. Dat klinkt misschien vreemd, maar het gebeurt vaker dan je denkt. - Patiënten krijgen scans die niet nodig zijn. - Er worden behandelingen gestart die weinig tot niets toevoegen. - De focus ligt te vaak op cijfers en protocollen, niet op de mens. Dit alles leidt tot onnodige stress, bijwerkingen en kosten. Het is een systeem dat zichzelf in stand houdt, maar waar we allemaal de dupe van worden. ### Een spiegel voor de dokter Wat dit boek bijzonder maakt, is de eerlijkheid waarmee Kruijff naar zijn eigen beroepsgroep kijkt. Hij houdt zijn collega's een spiegel voor. En dat is niet altijd even vriendelijk. Maar het is wel nodig. > "De dokter moet durven zeggen: ik weet het niet. Of: we moeten niets doen." Deze quote vat de kern van het boek samen. Het gaat niet om het afwijzen van medische vooruitgang, maar om het hervinden van balans. Het gaat om het stellen van de juiste vragen. En dat is iets wat we allemaal kunnen leren. ### De mens achter de patiënt Een ander belangrijk thema in het boek is de relatie tussen arts en patiënt. Kruijff pleit voor meer aandacht voor de mens achter de diagnose. Hij beschrijft hoe een gesprek over wat een patiënt écht belangrijk vindt, soms meer waarde heeft dan een dure scan. Dat klinkt logisch, maar in de praktijk gebeurt het te weinig. Artsen hebben het druk, protocollen schrijven voor wat er moet gebeuren, en de patiënt wordt een nummer. Dit boek is een oproep om dat te veranderen. ### Wat betekent dit voor jou? Of je nu zelf in de zorg werkt of gewoon een patiënt bent, dit boek geeft je handvatten om kritischer te zijn. Het leert je vragen te stellen. Vragen zoals: 'Is deze behandeling echt nodig?' of 'Wat zijn de risico's?' Het is geen aanval op de geneeskunde, maar een uitnodiging om slimmer en menselijker met zorg om te gaan. En dat is in het belang van ons allemaal. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een must-read voor iedereen die betrokken is bij de zorg. Het is eerlijk, confronterend en bovenal hoopvol. Het laat zien dat we de zorg beter kunnen maken, niet door meer te doen, maar door beter te luisteren. Ik raad je aan om dit boek te lezen. Het zal je kijk op gezondheid en ziekte voorgoed veranderen.