Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet. We hebben het over 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk, fundamentele vragen over de geneeskunde' van Schelto Kruijff. Deze oncoloog is niet bang om zijn eigen beroepsgroep een spiegel voor te houden. Hij spreekt zich uit tegen overbehandeling en overdiagnostiek. En dat is precies waarom dit boek zo belangrijk is. ### Waarom dit boek er toe doet Je zou denken: meer zorg is beter, toch? Maar Kruijff laat zien dat dat niet altijd klopt. Hij stelt dat we soms te veel doen. Patiënten krijgen onderzoeken en behandelingen die niet nodig zijn. Dat klinkt misschien gek, maar het gebeurt vaker dan je denkt. Het gevolg? Onnodige stress, bijwerkingen en hoge kosten. De zorg kost ons land jaarlijks miljarden euro's. En een deel daarvan gaat dus naar overbodige zorg. ### Wat zegt de oncoloog? Kruijff is zelf oncoloog, dus hij weet waar hij het over heeft. Hij ziet dagelijks patiënten die te maken krijgen met overbehandeling. Zijn boodschap is simpel: we moeten kritischer zijn. Niet elke afwijking hoeft behandeld te worden. Soms is niets doen de beste optie. Dat klinkt misschien eng, maar het kan wel de juiste keuze zijn. Het boek daagt je uit om na te denken over wat gezondheid echt betekent. ### Overbehandeling in de praktijk Een voorbeeld: stel je voor dat je een kleine tumor hebt. Vroeger werd er meteen geopereerd. Maar tegenwoordig weten we dat niet elke tumor uitgroeit tot iets gevaarlijks. Toch worden veel patiënten nog steeds behandeld. Dat komt omdat artsen bang zijn om iets te missen. Maar die angst leidt tot overbehandeling. Kruijff pleit voor meer maatwerk. Kijk naar de patiënt, niet alleen naar de scan. ### Wat kun jij doen? Als zorgprofessional of als patiënt kun je hier iets mee. Stel vragen. Vraag aan je arts: is deze behandeling echt nodig? Wat zijn de risico's? Zijn er alternatieven? Het is jouw lichaam, dus jij mag beslissen. Het boek geeft handvatten om die gesprekken te voeren. Het is geen aanval op artsen, maar een oproep tot meer bewustzijn. ### Een paar punten uit het boek - Overdiagnostiek leidt tot onnodige behandelingen. - Patiënten worden vaak niet goed geïnformeerd over risico's. - Artsen moeten meer durven zeggen: we weten het niet. - Minder zorg kan soms beter zijn voor de gezondheid. ### Conclusie Dit boek is een aanrader voor iedereen die in de zorg werkt of er gebruik van maakt. Het zet je aan het denken en geeft je tools om betere keuzes te maken. Kruijff schrijft helder en toegankelijk, zonder te veel jargon. Het is een boek dat je niet onberoerd laat. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin de zorg steeds duurder wordt. Lees het, praat erover en durf kritisch te zijn.