Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

### Een kritische blik op de moderne geneeskunde In deze boekenrubriek duiken we in een bijzonder boek: 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk? Fundamentele vragen over de geneeskunde' van oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen doorsnee medisch handboek, maar een uitdagende verkenning van de keerzijde van onze gezondheidszorg. Kruijff, die dagelijks met kankerpatiënten werkt, heeft een frisse en soms confronterende kijk op de geneeskunde. Hij stelt dat we te veel behandelen en te veel testen doen. En dat is niet alleen duur, maar ook schadelijk. Zijn boodschap? Soms is minder echt meer. ### Overbehandeling: een groeiend probleem We zijn allemaal opgevoed met het idee dat meer zorg altijd beter is. Maar Kruijff laat zien dat het tegendeel waar kan zijn. Overbehandeling leidt tot onnodige operaties, bijwerkingen van medicijnen en psychische belasting voor patiënten. - Onnodige screenings kunnen leiden tot vals alarm en onnodige stress - Te agressieve behandelingen hebben vaak ernstige bijwerkingen - Patiënten worden soms zieker van de behandeling dan van de ziekte zelf Het is een spiegel die Kruijff zijn eigen beroepsgroep voorhoudt. Artsen moeten volgens hem vaker durven zeggen: we weten het niet, of: laten we even afwachten. ### De rol van de patiënt Wat dit boek bijzonder maakt, is dat het ook de verantwoordelijkheid bij de patiënt legt. Wij vragen vaak om zekerheid, om een scan of een test, zonder de gevolgen te overzien. Kruijff pleit voor een open gesprek tussen arts en patiënt, waarin onzekerheid bespreekbaar is. > 'We moeten af van het idee dat geneeskunde een exacte wetenschap is. Het is een ambacht, met vallen en opstaan.' Dit citaat vat de essentie van het boek samen. Het is een oproep tot meer realisme en minder medicalisering van ons dagelijks leven. ### Persoonlijke ervaringen van de auteur Kruijff schuwt niet om zijn eigen twijfels en fouten te delen. Hij beschrijft gevallen waarin hij te snel een operatie adviseerde, of te veel onderzoek deed. Die openheid maakt het boek geloofwaardig en menselijk. Het is geen aanklacht tegen de geneeskunde, maar een liefdevolle kritiek. Hij gelooft in de kracht van goede zorg, maar wil dat we kritischer kijken naar wat we doen. En vooral: waarom we het doen. ### Wat betekent dit voor de zorg in Nederland? In Nederland geven we jaarlijks miljarden euro's uit aan gezondheidszorg. Toch worden we er niet per se gezonder van. Dit boek vraagt zich af of we de juiste prioriteiten stellen. - Preventie krijgt nog te weinig aandacht - Patiënten worden te vaak doorgestuurd naar specialisten - De focus ligt op behandelen in plaats van op welzijn Kruijff pleit voor een systeem waarin de mens centraal staat, niet de technologie. En dat is een boodschap die we allemaal ter harte kunnen nemen. ### Conclusie: een must-read voor iedereen 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een boek dat je aan het denken zet. Of je nu patiënt bent, zorgverlener of gewoon geïnteresseerd in gezondheid, dit boek biedt waardevolle inzichten. Het is geschreven in een toegankelijke stijl, zonder te veel jargon, zodat het voor iedereen begrijpelijk is. Kortom, een aanrader voor wie kritisch wil nadenken over de zorg van morgen. En voor wie wil weten of we wel zo gezond zijn als we denken.