Boekrecensie: Hoe gezond is de zorg eigenlijk?

Margriet Bos · 2026-06-15

In deze boekenrubriek duiken we in een boek dat je aan het denken zet. Onze redacteur bespreekt 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' van oncoloog Schelto Kruijff. Dit is geen gewone medische verhandeling. Het is een kritische blik op de zorg zoals we die kennen. Kruijff stelt fundamentele vragen. Waarom doen we zoveel onderzoeken? Waarom worden er zoveel behandelingen uitgevoerd die misschien niet nodig zijn? Het boek houdt de medische wereld een spiegel voor. En dat is hard nodig. ### Overbehandeling: een stille epidemie We denken vaak: meer zorg is betere zorg. Maar is dat wel zo? Kruijff legt uit dat overbehandeling een groot probleem is. Patiënten krijgen soms scans, operaties of medicijnen die weinig tot niets toevoegen. Ze kunnen zelfs schadelijk zijn. Denk aan een lage rugpijn. Veel mensen krijgen direct een MRI-scan. Maar vaak is rust en beweging de beste oplossing. Een scan toont alleen toevallige afwijkingen die niets met de klacht te maken hebben. Dat leidt tot onnodige zorgen en behandelingen. De oncoloog pleit voor meer terughoudendheid. Niet alles wat kan, moet ook. Artsen moeten vaker de vraag stellen: helpt dit echt? Of doen we het uit gewoonte of angst? ### De spiegel voor dokters Kruijff is niet bang om zijn eigen beroepsgroep aan te spreken. Artsen worden getraind om te handelen. Stilzitten is moeilijk. Maar soms is niets doen de beste optie. Dat vraagt om lef en zelfreflectie. Het boek daagt zorgverleners uit om kritisch naar hun eigen werk te kijken. Waarom schrijf ik dit medicijn voor? Waarom stuur ik deze patiënt door voor een scan? Het zijn vragen die in de dagelijkse praktijk vaak ondergesneeuwd raken. ### Wat betekent dit voor jou? Dit boek is niet alleen voor dokters. Ook als patiënt of mantelzorger kun je er veel van leren. Het helpt om betere vragen te stellen aan je arts. Vragen zoals: - Is deze test echt nodig? - Wat gebeurt er als we niets doen? - Zijn er alternatieven? Door deze vragen te stellen, word je een actieve partner in je eigen zorg. Dat is precies wat Kruijff wil bereiken: een zorg die meer draait om de mens en minder om protocollen. ### Een persoonlijke noot Eerlijk gezegd, dit boek las ik in één adem uit. Het is confronterend en verhelderend tegelijk. Je realiseert je hoeveel onnodige zorg er plaatsvindt. En hoeveel geld dat kost. De Nederlandse zorg geeft jaarlijks miljarden euro's uit. Een deel daarvan gaat naar overbodige behandelingen. Stel je voor wat er met dat geld zou kunnen gebeuren. Meer thuiszorg, betere ondersteuning voor ouderen, of investeringen in preventie. Het zet je aan het denken. ### Conclusie 'Hoe gezond is het ziekenhuis eigenlijk?' is een must-read voor iedereen die met zorg te maken heeft. Het is helder geschreven, zonder moeilijk jargon. Kruijff laat zien dat minder soms meer is. En dat de beste dokter degene is die durft te zeggen: ik weet het niet. Wil je meer weten over persoonlijke alarmering en veiligheid voor ouderen? Blijf onze rubriek volgen. We delen regelmatig inzichten die je helpen om betere keuzes te maken voor jezelf of je naasten.