Waarom beperkte toegang tot innovatieve geneesmiddelen de dokter buitenspel zet

Margriet Bos · 2026-10-05

### Het probleem gaat verder dan de patiënt Wanneer een patiënt geen toegang krijgt tot een veelbelovend nieuw geneesmiddel, is dat natuurlijk een hard gelag. Maar er is nog een slachtoffer: de arts. Steeds vaker hoort ik van collega's dat ze zich machteloos voelen. Ze weten dat er een behandeling is die kan helpen, maar ze kunnen er niet bij. Dat vreet aan ze. Het ondermijnt hun rol als behandelaar. De arts wordt een doorgeefluik van slecht nieuws, in plaats van de genezer die het verschil maakt. En dat heeft gevolgen voor de relatie met de patiënt. ### De deur naar innovatie blijft dicht Innovatieve geneesmiddelen komen vaak later of helemaal niet beschikbaar in Nederland. Dat komt door langdurige onderhandelingen over prijzen, bureaucratische rompslomp en strikte vergoedingseisen. Voor de patiënt betekent het wachten, soms jaren. Voor de arts betekent het een lege gereedschapskist. > "Ik heb de kennis, ik heb de diagnose, maar ik heb niet de middelen om echt te behandelen. Dat is frustrerend," vertelt een internist die anoniem wil blijven. Die frustratie is niet uniek. Het is een structureel probleem dat de arts-patiëntrelatie onder druk zet. Patiënten snappen niet waarom ze iets niet krijgen wat elders wel kan. De arts moet dat zien uit te leggen, terwijl hij het zelf ook niet begrijpt. ### Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk? - **Meer stress:** Artsen moeten omgaan met boze of teleurgestelde patiënten, terwijl ze zelf ook gefrustreerd zijn. - **Erosie van vertrouwen:** Patiënten verliezen vertrouwen in de zorg als ze merken dat hun dokter niets kan doen. - **Morele verwonding:** Het gevoel tekort te schieten, zelfs als je er niets aan kunt doen, vreet aan je professionaliteit. Het is niet alleen een kwestie van geld. Het gaat om de kern van het vak: iemand beter maken. Als dat niet lukt door externe factoren, dan raakt dat de identiteit van de arts. ### Hoe komen we hier uit? Er is geen simpele oplossing. Maar bewustwording is een eerste stap. Zorgverzekeraars, overheid en farmaceuten moeten beseffen dat hun beslissingen niet alleen patiënten raken, maar ook de mensen die hen behandelen. Artsen verdienen een systeem waarin ze hun vak kunnen uitoefenen zonder constante hindernissen. Daarnaast helpt het om ervaringen te delen. Door open te praten over de frustratie, doorbreek je het taboe. Het is niet zwak om te zeggen dat je machteloos bent. Het is menselijk. Uiteindelijk draait het om vertrouwen. Vertrouwen van de patiënt in de dokter, en van de dokter in het systeem. Zonder dat vertrouwen brokkelt de zorg af. En dat kunnen we ons niet permitteren. *Margriet Bos is expert op het gebied van persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen. Ze schrijft regelmatig over thema's die de zorg raken.*