Waarom de bekostiging van palliatieve zorg via vpt moet veranderen

Margriet Bos · 2026-10-01

### Een systeem dat niet past bij de praktijk Stel je voor: je bent ongeneeslijk ziek en het liefst wil je thuis sterven, omringd door dierbaren. Dat is voor veel mensen een diepe wens. De bekostiging van palliatieve zorg via het volledig pakket thuis (vpt) zou dat mogelijk moeten maken. Maar in de praktijk blijkt het een doolhof van regels en bureaucratie. Buurtzorg-bestuurder Jos de Blok noemde het onlangs een 'weeffout in het zorgstelsel' tijdens een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer op 1 oktober. En hij heeft een punt. Het probleem? Het vpt is ooit bedacht voor mensen die langdurige zorg nodig hebben, niet specifiek voor de laatste levensfase. Daardoor sluit het niet aan bij de unieke en vaak snel veranderende behoeften van terminale patiënten. Zorgverleners moeten worstelen met ingewikkelde administratie, terwijl ze eigenlijk tijd willen besteden aan de mens tegenover hen. ### Fragmentatie ligt op de loer De Blok waarschuwt dat deze bekostigingsstructuur leidt tot fragmentatie. Wat bedoelt hij daarmee? Simpel gezegd: de zorg raakt versnipperd. Verschillende partijen – thuiszorg, huisarts, ziekenhuis, apotheek – werken langs elkaar heen omdat het systeem hen niet stimuleert om samen te werken. De patiënt en familie merken dat aan onduidelijkheid, wisselende gezichten en gebrek aan continuïteit. > “Als je palliatieve zorg in een keurslijf van regels stopt, verlies je de mens uit het oog.” – Jos de Blok Dat is precies wat er gebeurt. Het vpt is geen slecht idee op papier, maar de uitvoering schiet tekort. Zorgverleners krijgen te maken met verschillende budgetten, verantwoordingsplichten en indicaties. Het gevolg: vertraging, stress en soms zelfs onnodige opnames in het ziekenhuis. ### Wat gaat er mis? - **Te veel schakels:** Het vpt vereist afstemming tussen meerdere zorgverleners, maar de bekostiging beloont dat niet. - **Rigide indicatiestelling:** Patiënten moeten aan strikte criteria voldoen, terwijl palliatieve zorg juist maatwerk is. - **Administratieve last:** Verpleegkundigen en artsen verliezen kostbare tijd aan formulieren in plaats van aan zorg. - **Onvoldoende flexibiliteit:** De zorgvraag kan per dag veranderen, maar het budget staat vast. ### Hoe het beter kan De Blok pleit voor een fundamentele herziening. Niet meer denken in pakketten en indicaties, maar in mensen en hun behoeften. Een mogelijkheid is om palliatieve zorg uit het vpt te halen en onder te brengen in een aparte, eenvoudigere regeling. Bijvoorbeeld een persoonsgebonden budget (pgb) specifiek voor de laatste levensfase, of een flexibel budget dat zorgverleners zelf kunnen inzetten. Ook zou er meer ruimte moeten komen voor informele zorg. Naasten spelen een enorme rol in de palliatieve fase. Door hen beter te ondersteunen – met respijtzorg, vergoeding voor mantelzorg en emotionele begeleiding – wordt de druk op professionele zorg verlicht. ### Wat betekent dit voor jou? Als professional in de ouderenzorg, of je nu werkt in de thuiszorg, het ziekenhuis of als beleidsmaker, raakt dit je dagelijks werk. Misschien herken je de frustratie van collega's die worstelen met de regels. Of je ziet families die worstelen omdat de zorg niet soepel loopt. Het is belangrijk om dit gesprek gaande te houden. De Tweede Kamer praat erover, Buurtzorg agendeert het, en jij kunt je stem laten horen. Deel je ervaringen, praat met je team, en denk mee over oplossingen. Uiteindelijk gaat het om één ding: dat mensen in hun laatste fase de zorg krijgen die ze verdienen – menselijk, naadloos en met aandacht. ### Conclusie De bekostiging van palliatieve zorg via het vpt is toe aan een grondige herziening. De Blok's waarschuwing is een wake-upcall. Laten we niet blijven hangen in systemen die niet werken, maar bouwen aan een zorgstelsel waarin compassie en kwaliteit vooropstaan. Want sterven is net zo belangrijk als leven – en dat verdient de beste zorg.