Artsen moeten het recht krijgen om behandeling te weigeren, zegt hoogleraar

Margriet Bos · 2026-07-28

### De moderne geneeskunde: een belofte die niet altijd waargemaakt wordt We leven in een tijd waarin de medische wetenschap enorme sprongen heeft gemaakt. Mensen worden ouder dan ooit, en er zijn behandelingen voor aandoeningen waar we vroeger alleen maar van konden dromen. Maar er is een keerzijde. Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk wel de juiste dingen? Volgens hem wekt de moderne geneeskunde de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt. Het is een harde realiteit die we misschien niet onder ogen willen zien. ### Wat bedoelt Sijmons precies? Sijmons zegt het duidelijk: "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Dit is een belangrijk punt. Ouder worden is een natuurlijk proces, geen aandoening die bestreden moet worden. Toch worden er talloze medische ingrepen gedaan en medicijnen voorgeschreven om de effecten van veroudering tegen te gaan. Dit leidt tot een situatie waarin ouderen steeds meer behandelingen ondergaan, maar niet per se beter worden. Ze worden chronisch patiënt in plaats van dat ze echt genezen. ### De impact op de zorg en de samenleving Deze trend heeft grote gevolgen. Het zorgsysteem raakt overbelast, niet alleen door de kosten, maar ook door de toenemende vraag naar zorg. Denk aan wachtlijsten in ziekenhuizen, overwerkte zorgverleners en een gebrek aan aandacht voor wat echt belangrijk is: kwaliteit van leven. Sijmons pleit daarom voor een fundamentele discussie over de grenzen van de geneeskunde. Moeten we altijd doorgaan met behandelen, of is het soms beter om te accepteren dat ouderdom zijn tol eist? ### Waarom dit relevant is voor jou Of je nu een zorgprofessional bent, een mantelzorger, of gewoon iemand die ouder wordt, dit onderwerp raakt ons allemaal. Het gaat over de keuzes die we maken voor onszelf en voor onze naasten. Het is een gesprek dat we moeten voeren, niet alleen in de spreekkamer, maar ook aan de keukentafel. Want uiteindelijk gaat het niet om het verlengen van het leven ten koste van alles, maar om het behouden van een waardig en betekenisvol bestaan. ### Wat betekent dit voor de praktijk? - **Artsen moeten de ruimte krijgen om behandelingen te weigeren** die geen echte meerwaarde bieden. - **Patiënten moeten goed geinformeerd worden** over wat een behandeling wel en niet kan betekenen. - **Er moet meer aandacht komen voor palliatieve zorg** en het verbeteren van de kwaliteit van leven, in plaats van alleen te focussen op genezing. - **Het is tijd voor een maatschappelijk debat** over de verwachtingen die we hebben van de geneeskunde. ### Een persoonlijke noot Het is makkelijk om mee te gaan in de hype van de moderne geneeskunde. We willen allemaal gezond blijven en hopen op een wonderpil. Maar Sijmons herinnert ons eraan dat we realistisch moeten zijn. We kunnen niet alles genezen, en dat is oké. Het is oké om oud te worden, om te accepteren dat ons lichaam verandert. Het belangrijkste is dat we de zorg krijgen die we nodig hebben, op een manier die recht doet aan wie we zijn als mens. ### Tot slot Het standpunt van Jaap Sijmons is een wake-upcall voor ons allemaal. Het daagt ons uit om kritisch na te denken over de rol van geneeskunde in onze samenleving. Laten we niet blindelings achter elke nieuwe behandeling aanrennen, maar stilstaan bij wat echt telt: een menswaardig leven, van begin tot eind.