Artsen willen behandelingen weigeren: wat betekent dit voor uw zorg?

Margriet Bos · 2026-08-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien in de zorgwereld: artsen die aangeven meer ruimte te willen krijgen om behandelingen te weigeren. Uit een poll op Zorgvisie blijkt dat een aanzienlijk deel van de artsen hiervoor openstaat. Maar waarom willen ze dit precies? En op welke gronden zouden ze een behandeling mogen weigeren? De meningen hierover lopen sterk uiteen, en dat is niet zo vreemd als je bedenkt hoe complex dit vraagstuk is. Als senior of naaste van een senior is dit onderwerp misschien wel extra relevant. U wilt er toch op kunnen vertrouwen dat u of uw dierbare de juiste zorg krijgt op het juiste moment. Maar wat gebeurt er als een arts besluit dat een bepaalde behandeling niet (meer) passend is? Laten we eens kijken naar de achtergrond van deze discussie. ### Waarom willen artsen behandelingen weigeren? Artsen staan dagelijks voor moeilijke keuzes. Ze hebben niet alleen te maken met medische richtlijnen, maar ook met schaarste aan personeel, tijd en middelen. Steeds vaker horen we dat artsen het gevoel hebben dat ze behandelingen uitvoeren waarvan ze zelf betwijfelen of ze echt in het belang van de patiënt zijn. Denk bijvoorbeeld aan zeer zware behandelingen bij kwetsbare ouderen, waarvan de kans op succes klein is en de bijwerkingen groot. Daarnaast speelt de toenemende vergrijzing een rol. Het aantal ouderen met complexe zorgvragen groeit, terwijl het aantal zorgverleners afneemt. Dit zorgt voor een spanningsveld: artsen willen goede zorg leveren, maar moeten ook keuzes maken over waar hun tijd en energie het meest effectief zijn. ### Op welke gronden mogen artsen weigeren? De discussie gaat vooral over de gronden waarop een arts een behandeling mag weigeren. Hierbij gaat het niet om willekeur, maar om professionele overwegingen. Een aantal veelgenoemde redenen zijn: - **Medisch zinloos handelen**: wanneer een behandeling medisch gezien geen enkel perspectief biedt op verbetering. - **Onevenredige belasting**: wanneer de behandeling zwaarder weegt dan het mogelijke resultaat, bijvoorbeeld bij zeer ingrijpende operaties bij hoogbejaarde patiënten. - **Capaciteitsproblemen**: wanneer er simpelweg niet genoeg middelen of personeel zijn om alle behandelingen uit te voeren die medisch mogelijk zijn. - **Persoonlijke overtuiging**: sommige artsen weigeren behandelingen die tegen hun eigen ethische principes ingaan, zoals euthanasie of bepaalde vormen van voortplantingsgeneeskunde. Het is belangrijk om te benadrukken dat het weigeren van een behandeling niet betekent dat een arts u zomaar laat vallen. In de praktijk gaat het altijd om een zorgvuldige afweging, waarbij het belang van de patiënt centraal staat. ### Wat betekent dit voor u als senior? Voor u als senior of naaste is het goed om te weten dat u altijd het recht heeft op een second opinion. Als u het niet eens bent met een beslissing van uw arts, kunt u een tweede arts om advies vragen. Dit is een recht dat in de Nederlandse zorg goed is vastgelegd. Daarnaast is het verstandig om in gesprek te gaan met uw arts over uw wensen en verwachtingen. Door duidelijk aan te geven wat u belangrijk vindt, kan de arts beter inschatten welke behandeling het beste bij u past. Een open gesprek kan veel onduidelijkheid voorkomen. > "Een goede arts behandelt niet alleen de ziekte, maar kijkt ook naar de mens achter de patiënt." – Dit inzicht wordt de laatste jaren steeds belangrijker in de zorg. ### De rol van persoonlijke alarmering Hoewel dit onderwerp niets te maken heeft met persoonlijke alarmering, is het wel relevant om te noemen dat zelfredzaamheid en veiligheid centraal staan bij het ouder worden. Een persoonlijk alarm kan u helpen om langer zelfstandig thuis te wonen, met de zekerheid dat u bij een val of noodgeval snel hulp kunt inroepen. Dit geeft niet alleen u, maar ook uw naasten een gerust gevoel. ### Tot slot De discussie over het weigeren van behandelingen door artsen is nog lang niet beslecht. Het is een onderwerp dat zorgvuldig moet worden bekeken vanuit zowel medisch als ethisch perspectief. Wat duidelijk is, is dat de stem van de patiënt gehoord moet worden. Blijf daarom in gesprek met uw zorgverlener en durf vragen te stellen. Uw gezondheid is immers het meest waardevolle wat u heeft.