AI-scribes in de spreekkamer: De verborgen keerzijde die niemand bespreekt

Margriet Bos · 2026-09-18

### De opmars van AI in de huisartspraktijk Stel je voor: je zit in de spreekkamer, vertelt over je klachten, en achter de schermen luistert een AI-systeem mee. Het vat automatisch samen wat je zegt, stelt een verslag op en slaat alles op in je dossier. Geen getik op een toetsenbord meer, geen afgeleide arts. Klinkt ideaal, toch? AI-scribes – systemen die consulten automatisch transcriberen en samenvatten – zijn bezig aan een flinke opmars in Nederlandse huisartspraktijken. De belofte is groot: minder administratieve last, meer tijd voor de patiënt en consistentere dossiervoering. Maar nieuw onderzoek zet vraagtekens bij die belofte. De meerwaarde blijkt allesbehalve bewezen, en de schaduwkanten blijven opvallend onderbelicht. ### Wat onderzoekers ons vertellen Uit recente studies komt een genuanceerd beeld naar voren. Ja, AI kan tijd besparen. Maar de kwaliteit van de samenvattingen wisselt sterk. Soms mist een systeem cruciale nuance, zoals een twijfel in de stem van de patiënt of een terloopse opmerking die net belangrijk blijkt. Andere keren voegt het juist dingen toe die niet gezegd zijn – een gevaarlijke vorm van hallucinatie. Daarnaast zijn er vragen over privacy en databeveiliging. Waar gaat de audio naartoe? Wie heeft toegang? En wat als een datalek optreedt? Deze zorgen leven breed, maar worden zelden hardop besproken in de spreekkamer zelf. > “De belofte van efficiëntie mag ons niet blind maken voor de risico’s,” aldus een onderzoeker. “We moeten niet vergeten dat een consult meer is dan een verzameling woorden.” ### De schaduwkanten op een rij - **Verlies van context:** AI mist non-verbale signalen en emotionele ondertonen. - **Privacyrisico’s:** Audio-opnames en transcripten kunnen gevoelige informatie bevatten. - **Afhankelijkheid:** Artsen leren minder goed luisteren als een systeem het toch wel opschrijft. - **Kosten:** De implementatie en het onderhoud lopen op tot duizenden euro’s per praktijk per jaar. - **Weerstand bij patiënten:** Niet iedereen voelt zich op zijn gemak bij een meeluisterende AI. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor huisartsen die overwegen om AI-scribes te gebruiken, is het verstandig om eerst goed na te denken over de eigen behoeften. Gaat het vooral om tijdwinst? Of speelt ook de wens om beter te documenteren? En belangrijker: hoe zit het met de acceptatie door patiënten? Het is geen kwestie van ‘wel of niet doen’. Het is een kwestie van bewust kiezen. Misschien is een proefperiode met duidelijke evaluatiemomenten verstandig. Of een beperkte inzet, bijvoorbeeld alleen voor bepaalde typen consulten. ### Conclusie AI-scribes kunnen een aanwinst zijn, maar de voordelen zijn niet vanzelfsprekend. De technologie is nog volop in ontwikkeling, en de regelgeving eromheen eveneens. Zolang de meerwaarde niet onomstotelijk vaststaat en de nadelen onderbelicht blijven, is terughoudendheid gepast. Blijf kritisch, blijf vragen stellen, en laat je niet meeslepen door de belofte van efficiëntie alleen. Want uiteindelijk draait het om één ding: goede zorg voor de patiënt.