AI-scribes in de spreekkamer: wat ze je niet vertellen

Margriet Bos · 2026-09-18

### De belofte van de AI-scribe Stel je voor: je zit in de spreekkamer, je hebt net een lastig gesprek gevoerd met een patiënt, en terwijl jij je aandacht bij de persoon houdt, tikt een AI-systeem op de achtergrond het hele consult nauwkeurig uit. Geen stress meer over aantekeningen, geen uren kwijt aan verslaglegging. Klinkt ideaal, toch? Dat is precies de belofte die AI-scribes doen. Deze systemen luisteren mee tijdens het consult, vatten het gesprek automatisch samen en zetten het om in een gestructureerd verslag. In steeds meer huisartspraktijken in Nederland maken ze hun opmars. Maar nieuw onderzoek zet vraagtekens bij dat enthousiasme. ### Wat blijkt uit het onderzoek? De meerwaarde van AI-scribes staat helemaal niet zo vast als de marketing doet geloven. Onderzoekers keken naar de daadwerkelijke opbrengsten en ontdekten iets belangrijks: de voordelen zijn wisselend en vaak kleiner dan verwacht. Wat ze onder andere vonden: - De tijdsbesparing valt in de praktijk vaak tegen, omdat artsen de gegenereerde verslagen alsnog uitgebreid moeten controleren en corrigeren. - De kwaliteit van de samenvattingen verschilt sterk per systeem en per gesprekssituatie. - Patiënten zijn zich er lang niet altijd van bewust dat er een AI-systeem meeluistert. En dat laatste punt raakt iets essentieel. Want hoe transparant is een spreekkamer eigenlijk nog als er stilletjes een algoritme meeschrijft? ### De schaduwkanten die onderbelicht blijven Wat me opvalt, is dat we het vooral hebben over efficiëntie en gemak. Maar de keerzijde krijgt nauwelijks aandacht. Denk aan de impact op de vertrouwensrelatie tussen arts en patiënt. Een consult is soms een kwetsbaar moment. Mensen vertellen dingen die ze aan bijna niemand anders toevertrouwen. Als daar een systeem bij zit dat alles vastlegt, verandert dat de dynamiek. Misschien gaat een patiënt subtiel minder zeggen. Misschien niet bewust, maar toch. Daar komt nog iets bij. Waar belanden al die gegevens? Wie heeft er toegang toe? En wat gebeurt er als een AI-samenvatting een nuance mist die juist cruciaal was? > "De vraag is niet of AI-scribes kunnen helpen, maar of we de nadelen net zo serieus nemen als de voordelen." ### Waar het echt om gaat Ik wil AI in de zorg niet afserveren. Er zit zeker potentie in, en voor sommige praktijken kan het echt een uitkomst zijn. Maar we moeten eerlijk durven zijn over de grenzen ervan. Een paar dingen om in gedachten te houden: - Bespreek met patiënten dat er een AI-systeem wordt gebruikt. Transparantie is geen luxe, het is een basisvoorwaarde. - Blijf verslagen kritisch lezen. Een AI-samenvatting is een hulpmiddel, geen eindproduct. - Weeg de voordelen af tegen de werkelijke kosten, ook de verborgen. ### Tot slot Technologie verandert de spreekkamer sneller dan we soms bijhouden. Dat maakt het des te belangrijker om niet alleen naar de belofte te kijken, maar ook naar wat er onder het oppervlak gebeurt. Want uiteindelijk draait zorg om mensen, niet om systemen. En die menselijke maat mag nooit uit het oog verdwijnen, hoeveel slimme software we er ook bij halen.