AI in de zorg: waar blijft het bewijs?

Margriet Bos · 2026-05-31

Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) heeft een rapport uitgebracht waarin het kritische kanttekeningen plaatst bij de opmars van kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg. De conclusie is helder: de meerwaarde van AI is vaak niet overtuigend aangetoond, terwijl de risico's systematisch worden onderschat. ### Wat zegt het rapport precies? Het CEG stelt dat veel AI-toepassingen in de zorg worden geïntroduceerd zonder gedegen onderzoek naar de effectiviteit. Denk aan algoritmes die diagnoses moeten stellen, medicatie doseren of patiënten monitoren. Hoewel de beloften groot zijn - snellere diagnoses, lagere kosten, betere uitkomsten - blijft het harde bewijs vaak uit. Een paar belangrijke punten uit het rapport: - De focus ligt te veel op technische mogelijkheden, niet op de praktijk. - Patiënten en zorgverleners worden onvoldoende betrokken bij de ontwikkeling. - Ethische vragen over privacy, autonomie en aansprakelijkheid blijven onderbelicht. - Er is te weinig onafhankelijk onderzoek naar de langetermijneffecten. ### De schaduwkanten van AI in de zorg Het rapport wijst ook op de donkere kanten. AI-systemen kunnen bijvoorbeeld vooroordelen versterken als ze getraind zijn op onvolledige of bevooroordeelde data. Een algoritme dat voornamelijk is gebaseerd op data van witte mannen, kan fouten maken bij andere bevolkingsgroepen. Dat is niet alleen oneerlijk, maar ook gevaarlijk. Daarnaast is er het risico van 'black box'-beslissingen. Als zorgverleners niet begrijpen hoe een AI tot een advies komt, kunnen ze het ook niet goed beoordelen. Dat ondermijnt het vertrouwen en de kwaliteit van zorg. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor ouderen, die vaak intensiever gebruikmaken van zorg, zijn deze risico's extra relevant. Stel je voor: een AI-systeem beslist dat je geen thuiszorg meer nodig hebt op basis van een algoritme dat je situatie niet volledig begrijpt. Of een persoonlijk alarm dat valse meldingen geeft omdat de AI de context niet snapt. Het is cruciaal dat AI-toepassingen voor senioren worden ontwikkeld met hun specifieke behoeften en kwetsbaarheden in het achterhoofd. Dat betekent: - Transparantie over hoe het systeem werkt. - Menselijke controle over belangrijke beslissingen. - Regelmatige evaluaties in de praktijk. - Mogelijkheid om bezwaar te maken tegen AI-beslissingen. ### De rol van de overheid en toezichthouders Het CEG roept de overheid op om strengere eisen te stellen aan AI in de zorg. Bedrijven moeten verplicht worden om bewijs te leveren voordat ze hun producten op de markt brengen. Ook moet er meer geld komen voor onafhankelijk onderzoek. Daarnaast pleit het centrum voor een ethisch kader dat verder gaat dan alleen privacy. Het gaat ook om rechtvaardigheid, menselijke waardigheid en het voorkomen van uitsluiting. ### Conclusie: voorzichtigheid geboden AI kan een waardevolle aanvulling zijn op de zorg, maar het is geen wondermiddel. Het rapport van het CEG is een broodnodige wake-upcall. Laten we niet blind varen op technologie, maar kritisch blijven vragen: werkt het echt? Voor wie? En tegen welke prijs? Voor senioren en hun naasten is het advies: blijf alert bij nieuwe zorgtechnologieën. Vraag door, laat je informeren en geef feedback. Uiteindelijk gaat zorg om mensen, niet om machines.