AI in de zorg: kritische blik van ethici

Margriet Bos · 2026-05-31

Kunstmatige intelligentie (AI) wordt steeds vaker genoemd als de oplossing voor allerlei problemen in de zorg. Maar is dat wel terecht? Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) plaatst daar zo zijn vraagtekens bij. In een recent rapport stellen zij dat de meerwaarde van AI in de zorg vaak niet goed is aangetoond. De schaduwkanten, zoals privacyrisico's en ongelijke toegang, worden volgens hen te vaak genegeerd. ### Waarom we kritisch moeten blijven op AI in de zorg AI kan natuurlijk prachtige dingen doen. Denk aan het sneller analyseren van scans of het voorspellen van ziektes. Maar laten we niet vergeten dat het nog steeds om een hulpmiddel gaat, niet om een wondermiddel. Het CEG benadrukt dat we eerst moeten weten of een AI-toepassing écht beter is dan wat we al doen. Anders lopen we het risico om dure systemen in te voeren die weinig toevoegen. Bovendien zijn er ethische vragen. Wat gebeurt er met al die data? Wie is verantwoordelijk als een AI een fout maakt? En wat betekent het voor de relatie tussen zorgverlener en patiënt? Dit zijn geen kleine kwesties. Ze vragen om een doordachte aanpak, niet om een snelle implementatie. ### De schaduwkanten van AI in de zorg Het rapport van het CEG wijst op een aantal specifieke risico's: - Privacy: AI-systemen hebben vaak enorme hoeveelheden persoonsgegevens nodig. Hoe zorgen we dat die gegevens veilig blijven? - Bias: AI kan vooroordelen uit de data overnemen, waardoor bepaalde groepen patiënten benadeeld worden. - Afhankelijkheid: Als we te veel op AI vertrouwen, verliezen we misschien onze eigen vaardigheden en intuïtie. - Kosten: De implementatie van AI is duur. Wie betaalt dat? En levert het wel genoeg op? Deze punten laten zien dat AI geen neutraal hulpmiddel is. Het brengt keuzes met zich mee die we niet aan techbedrijven moeten overlaten. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor ouderen, die vaak intensiever gebruik maken van de zorg, zijn deze risico's extra relevant. Stel je voor dat een AI-systeem beslist of iemand thuis kan blijven wonen of naar een verpleeghuis moet. Dat is een ingrijpende beslissing, die niet zomaar aan een algoritme mag worden overgelaten. Het CEG pleit daarom voor meer transparantie en betrokkenheid van patiënten bij de ontwikkeling van AI-toepassingen. ### Hoe kunnen we AI verantwoord inzetten? Het goede nieuws is dat er manieren zijn om AI wél op een verantwoorde manier te gebruiken. Een paar tips: - Begin klein: Test AI in een gecontroleerde omgeving voordat je het grootschalig inzet. - Betrek ethici: Laat experts meedenken over de gevolgen voor patiënten en zorgverleners. - Wees transparant: Vertel mensen hoe AI wordt gebruikt en wat er met hun gegevens gebeurt. - Blijf evalueren: Kijk regelmatig of de AI nog doet wat het moet doen, en pas het aan als dat nodig is. ### Conclusie AI in de zorg is geen hype die we klakkeloos moeten omarmen. Het CEG-rapport herinnert ons eraan dat we kritisch moeten blijven. De technologie kan veel betekenen, maar alleen als we de risico's serieus nemen en de meerwaarde echt aantonen. Laten we dus niet achter de feiten aanlopen, maar vooruitkijken en weloverwogen keuzes maken. Want uiteindelijk gaat het om de zorg voor mensen, niet om de technologie zelf.