AI in de zorg: ethische bezwaren en onbewezen meerwaarde

Margriet Bos · 2026-05-31

De opkomst van kunstmatige intelligentie in de zorg roept steeds meer vragen op. Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid heeft onlangs een rapport gepubliceerd waarin het kritische noten kraakt over de inzet van AI. De conclusie? De meerwaarde is vaak niet aangetoond en schaduwkanten worden stelselmatig genegeerd. ### Wat zegt het rapport precies? Het rapport stelt dat veel zorginstellingen AI implementeren zonder dat er degelijk bewijs is voor betere uitkomsten. Denk aan systemen die diagnoses moeten ondersteunen, medicatie doseren of zelfs ouderen monitoren via sensoren. Volgens het Centrum voor Ethiek en Gezondheid ontbreekt het vaak aan onafhankelijke studies die de beloften van AI waarmaken. Daarnaast zijn er ethische risico's die onderbelicht blijven: - Privacy van patiënten staat onder druk door continue dataverzameling - AI-systemen kunnen bestaande vooroordelen versterken, bijvoorbeeld op basis van leeftijd of etniciteit - De verantwoordelijkheid bij fouten is onduidelijk: wie is aansprakelijk? - Patiënten worden niet altijd goed geïnformeerd over het gebruik van AI ### Waarom is dit belangrijk voor ouderenzorg? Voor senioren die gebruik maken van persoonlijke alarmsystemen of andere zorgtechnologie, zijn deze punten extra relevant. Stel je voor: een AI-systeem beslist wanneer er een alarm afgaat bij een valpartij. Maar wat als het systeem een vals alarm veroorzaakt? Of juist een echte noodsituatie mist? Dat zijn geen hypothetische scenario's; het gebeurt nu al. Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid pleit daarom voor meer transparantie en toetsing. Zorginstellingen moeten kunnen aantonen dat AI echt bijdraagt aan betere zorg. En dat mag niet alleen op kostenbesparing gericht zijn. ### Praktische tips voor zorgprofessionals Als u werkt met AI in de zorg, overweeg dan deze stappen: 1. Vraag altijd naar onafhankelijke onderzoeken voordat u een systeem aanschaft 2. Betrek zorgverleners en ouderen bij de evaluatie van AI-toepassingen 3. Zorg voor heldere protocollen bij fouten of storingen 4. Blijf kritisch: technologie is nooit een vervanging voor menselijk contact ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Persoonlijke alarmsystemen voor senioren worden steeds slimmer. Sommige modellen gebruiken AI om valpartijen te herkennen of om dagelijkse routines te analyseren. Maar zoals het rapport benadrukt: slimme technologie is niet per definitie betere technologie. Het is essentieel dat deze systemen getest worden op betrouwbaarheid en dat ouderen er vertrouwen in hebben. Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid adviseert dan ook om AI-toepassingen stap voor stap in te voeren, met voldoende ruimte voor evaluatie en bijsturing. ### Conclusie AI in de zorg biedt kansen, maar we moeten niet blind zijn voor de risico's. Het rapport van het Centrum voor Ethiek en Gezondheid is een belangrijke wake-upcall voor iedereen die betrokken is bij zorginnovatie. Transparantie, ethiek en bewijsvoering moeten voorop staan. Alleen dan kunnen we technologie inzetten die écht bijdraagt aan de kwaliteit van leven van ouderen.