AI in de zorg: ethici trekken aan de bel over risico's

Margriet Bos · 2026-05-31

Kunstmatige intelligentie (AI) klinkt als de grote belofte voor de zorg. Maar is die belofte ook echt waargemaakt? Het Centrum voor Ethiek en Gezondheid (CEG) heeft een kritisch rapport uitgebracht. De conclusie? De meerwaarde van AI is vaak niet goed aangetoond. En de schaduwkanten? Die worden te vaak genegeerd. We worden overspoeld met mooie verhalen over AI. Het zou diagnoses sneller maken, administratie verlichten en zelfs eenzaamheid bestrijden. Maar achter de hype schuilt een complex verhaal. Een verhaal over privacy, betrouwbaarheid en de vraag of we niet te veel vertrouwen op technologie. ### Wat zegt het rapport precies? Het CEG-rapport is geen aanklacht tegen AI, maar een oproep tot bezinning. Het stelt dat veel AI-toepassingen in de zorg worden geïntroduceerd zonder degelijk bewijs. Neem bijvoorbeeld een algoritme dat valrisico bij ouderen inschat. Klinkt handig, toch? Maar werkt het ook in de praktijk? En wat als het een vals alarm geeft? Of juist een val mist? De onderzoekers wijzen op een aantal kernproblemen: - **Gebrek aan transparantie:** Hoe een AI-systeem tot een conclusie komt, is vaak een black box. - **Privacyrisico's:** Gevoelige gezondheidsgegevens worden gedeeld met techbedrijven. - **Verantwoordelijkheid:** Wie is aansprakelijk als AI een fout maakt? De arts? De programmeur? Het ziekenhuis? ### AI en persoonsalarmering: een voorbeeld uit de praktijk Laten we het concreet maken. Stel, u overweegt een persoonlijk alarm voor uw moeder van 82. Ze woont zelfstandig, maar valt af en toe. U hoort over een 'slim' alarmsysteem met AI. Het belooft valpartijen te voorspellen en automatisch hulp in te schakelen. Klinkt als een uitkomst. Maar stel dat het systeem een val mist omdat haar bewegingen anders zijn dan het algoritme verwacht. Of het alarm gaat af terwijl ze gewoon opstaat uit haar stoel. Dan wordt ze onnodig ongerust. En u ook. Dit zijn geen verzonnen scenario's; het zijn echte risico's die het CEG-rapport benoemt. Een traditioneel alarm met een knop is misschien minder 'slim', maar wel bewezen betrouwbaar. Het is een afweging tussen innovatie en zekerheid. ### De ethische afwegingen Het CEG hamert op het belang van ethiek. AI moet niet worden ingezet omdat het kan, maar omdat het écht beter is. Daarbij spelen vragen als: - Wordt de zorg menselijker of juist onpersoonlijker? - Wie heeft er toegang tot de data? - Wat gebeurt er met de verzamelde informatie? Een voorbeeld: een AI-systeem dat gedrag monitort kan eenzaamheid signaleren. Maar het kan ook voelen als een Big Brother-achtige controle. Ouderen verdienen autonomie en respect, niet een alomtegenwoordige digitale waakhond. ### Wat betekent dit voor u? Als u of een naaste een persoonlijk alarm overweegt, laat u dan niet alleen leiden door technologische snufjes. Vraag door: - Is de meerwaarde van AI in dit product bewezen? - Wat gebeurt er met mijn gegevens? - Kan ik het systeem uitschakelen als ik het niet vertrouw? Kies voor bewezen technologie, tenzij AI een duidelijke, getoetste verbetering biedt. Uw veiligheid en gemoedsrust zijn het belangrijkst. ### Conclusie: technologie met mate Het CEG-rapport is een wake-up call. AI kan de zorg verbeteren, maar alleen als we kritisch blijven. Laten we niet blind varen op algoritmes. De menselijke maat, het persoonlijke contact en bewezen betrouwbaarheid moeten voorop staan. Of het nu gaat om een eenvoudig alarm of een geavanceerd AI-systeem: de beste zorg is zorg die u vertrouwt.