Afvalberg in de zorg? 5 slimme voorbeelden

Margriet Bos · 2026-05-29

De Green Deal wil in 2026 een kwart minder restafval in de zorg. Dat klinkt misschien als een ambitieus plan, maar wist je dat 175 zorgorganisaties al meedoen aan de landelijke Week zonder Afval? Ze laten zien dat het kan. En het mooie is: het bespaart ook nog geld. Waarom is dit belangrijk? Omdat de zorgsector een flinke afvalberg produceert. Denk aan verpakkingen, wegwerphandschoenen, en plastic flesjes. Maar met een paar slimme aanpassingen kun je al een groot verschil maken. Hieronder delen we vijf voorbeelden die je direct kunt toepassen. ### 1. Herbruikbare materialen in plaats van wegwerp Een van de grootste winsten zit in het vervangen van wegwerpproducten door herbruikbare alternatieven. Neem bijvoorbeeld de maaltijden in een zorginstelling. In plaats van plastic bordjes en bekertjes gebruiken sommige organisaties nu porseleinen servies. Het kost eenmalig wat meer, maar op lange termijn bespaar je honderden euro's per jaar. En het afval neemt met wel 30 procent af. **Kostenbesparing:** Een gemiddelde instelling bespaart jaarlijks € 2.500 op wegwerpplastic door over te stappen op duurzame alternatieven. ### 2. Apart inzamelen van plastic en papier Klinkt simpel, maar veel zorgorganisaties doen het nog niet. Door plastic flessen, papier en karton apart in te zamelen, kun je de restafvalberg flink verkleinen. Een voorbeeld uit de praktijk: een verpleeghuis in Utrecht plaatste speciale bakken bij elke afdeling. Resultaat? Het restafval daalde met 40 procent in één jaar tijd. **Tip:** Zet duidelijke stickers op de bakken, zodat medewerkers en bewoners weten wat waar moet. Dat scheelt verwarring en verhoogt de opbrengst. ### 3. Minder verpakkingsmateriaal bij leveringen Veel medische producten worden geleverd in overbodig veel verpakkingsmateriaal. Denk aan doosjes in doosjes, of plastic om elke losse tube. Een aantal zorgorganisaties heeft met leveranciers afgesproken dat ze alleen nog milieuvriendelijke verpakkingen gebruiken. Dat scheelt niet alleen afval, maar ook opslagruimte. **Besparing:** Een instelling met 200 bedden bespaart hierdoor jaarlijks ongeveer € 1.800 aan afvalverwerkingskosten. ### 4. Herbruikbare bekers voor koffie en thee We kennen het allemaal: die wegwerpbekers die na één slokje in de prullenbak verdwijnen. In de zorg is dat een grote bron van afval. Een slimme oplossing? Introduceer herbruikbare koffiebekers met een herkenbare kleur per afdeling. Medewerkers nemen hun eigen beker mee, en de afwas wordt centraal geregeld. Het kost wat organisatie, maar het scheelt duizenden bekertjes per maand. > "We zagen het afval met 50 procent dalen in de kantine. En medewerkers vonden het ook nog gezelliger om een vaste beker te hebben." – Zorgmanager uit Rotterdam. ### 5. Bewustwording onder medewerkers vergroten Zonder betrokken medewerkers kom je nergens. Daarom organiseren veel zorgorganisaties workshops en challenges rond afvalvermindering. Denk aan een 'Zero Waste Week' waarin teams strijden om de meeste afvalreductie. Of een maandelijkse nieuwsbrief met tips. Het werkt: als medewerkers het waarom begrijpen, doen ze graag mee. **Praktijkvoorbeeld:** In een Amsterdams ziekenhuis daalde het restafval met 25 procent na een campagne waarin medewerkers leerden hoe ze afval beter konden scheiden. De kosten voor afvalverwerking gingen met € 3.200 per jaar omlaag. ### Hoe begin je zelf? Wil je ook aan de slag? Begin klein. Kies één afdeling of één type afvalstroom, zoals plastic of papier. Meet de huidige hoeveelheid en stel een doel. Betrek je medewerkers en vier successen. Je zult zien: het is makkelijker dan je denkt. De Green Deal is geen ver-van-je-bed-show. Met deze vijf voorbeelden kun je direct aan de slag. En het mooie is: je helpt niet alleen het milieu, maar ook je portemonnee. Dus waar wacht je nog op?