Afvalberg in zorg? 175 organisaties tonen hoe het anders kan

Margriet Bos · 2026-05-29

De zorgsector produceert jaarlijks een enorme hoeveelheid afval. Denk aan verpakkingen, wegwerphandschoenen en etensresten. Maar er is goed nieuws: 175 zorgorganisaties slaan de handen ineen tijdens de landelijke Week zonder Afval. Het doel? Een kwart minder restafval in 2026. En dat bespaart niet alleen het milieu, maar ook flink wat geld. De Green Deal Zorg streeft naar duurzame verandering. Veel instellingen hebben al stappen gezet, maar échte vooruitgang vraagt om inzet van iedereen – van schoonmaker tot directeur. Hieronder delen we vijf inspirerende voorbeelden die laten zien hoe kleinere aanpassingen grote impact kunnen hebben. ### Slim inkoopbeleid: minder verpakkingen, meer winst Een van de grootste bronnen van afval in de zorg is verpakkingsmateriaal. Ziekenhuizen en verpleeghuizen bestellen vaak grote hoeveelheden producten, elk in hun eigen plastic. Door met leveranciers afspraken te maken over herbruikbare of minimalistische verpakkingen, kun je al snel 15% minder restafval realiseren. Dat scheelt niet alleen in de afvalcontainer, maar ook in de portemonnee. Bovendien kun je overstappen op producten in bulk. Denk aan handschoenen in dozen in plaats van aparte zakjes. Of herbruikbare bekers voor koffie en thee. Het klinkt simpel, maar het effect is groot.  ### Medewerkers trainen: van bewustwording naar actie Afval scheiden begint bij gedrag. Veel medewerkers weten niet precies wat waar hoort. Daarom investeren succesvolle organisaties in korte, praktische trainingen. Geen saaie presentaties, maar interactieve sessies waarin teams samen leren. Een voorbeeld: een verpleeghuis in Utrecht organiseerde een 'afvalchallenge' tussen afdelingen. De winnaar kreeg een gezellige lunch. Resultaat? De hoeveelheid restafval daalde met 20% in drie maanden. Door het speels te maken, blijft het hangen. ### Herbruikbare materialen: van wegwerp naar wasbaar In de zorg lijkt wegwerp vaak de norm. Maar steeds meer instellingen ontdekken de voordelen van wasbare alternatieven. Denk aan herbruikbare operatiejassen, beddengoed dat vaker wordt gewassen in plaats van weggegooid, en duurzame theedoeken in plaats van papieren doekjes. Het vraagt wel om een investering vooraf, maar op de lange termijn bespaar je flink. Bovendien verminder je de afvalberg aanzienlijk. Een rekenvoorbeeld: een gemiddeld verpleeghuis kan jaarlijks tot 500 kilogram aan wegwerpproducten besparen door over te stappen op wasbare varianten. ### Afval scheiden op de werkvloer: maak het makkelijk Een veelgehoorde klacht is dat afval scheiden te ingewikkeld is. Daarom plaatsen slimme organisaties duidelijke, gekleurde bakken op strategische plekken. Bijvoorbeeld bij de koffiehoek een groene bak voor etensresten, naast de ingang een blauwe voor papier, en in de keuken een grijze voor plastic. Het helpt ook om medewerkers te herinneren aan de regels. Een simpele sticker op de bak of een wekelijkse tip in de nieuwsbrief kan al wonderen doen. ### Samenwerking met lokale initiatieven: afval wordt grondstof Tot slot: sommige organisaties gaan nog een stap verder. Ze werken samen met lokale recyclingbedrijven of sociale werkplaatsen. Zo wordt plastic afval omgezet in nieuwe producten, zoals tuinbanken of vuilniszakken. Of etensresten gaan naar een composteerinstallatie. Dit soort samenwerkingen versterkt niet alleen de duurzaamheid, maar ook de band met de buurt. En het geeft een positief signaal: zorg voor de planeet hoort bij zorg voor mensen. ### Conclusie De Week zonder Afval laat zien dat verandering mogelijk is. Met kleine stappen – zoals slim inkopen, trainen en scheiden – kunnen zorgorganisaties hun afvalberg verkleinen. En dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de kosten. Dus waar wacht je nog op? Begin vandaag nog met één aanpassing. De rest volgt vanzelf.