Afschaffen niet-gecontracteerde zorg: alleen een succes onder twee cruciale voorwaarden

Margriet Bos · 2026-07-17

Het klinkt als een nobel streven: de zorgmarkt eerlijker maken door niet-gecontracteerde zorg af te schaffen. Maar uit onderzoek van adviesbureau Gupta Strategists blijkt dat de meeste afspraken in het AZWA (Actieplan Zorg voor de Toekomst) hier niet aan bijdragen. Sterker nog, van de acht voorstellen hebben er maar twee echt potentie, en alleen als ze worden aangevuld met slimme maatregelen. Laten we eens kijken wat dit betekent voor jou als professional in de ouderenzorg. ### Waarom niet-gecontracteerde zorg een heikel punt is Niet-gecontracteerde zorg, dat is zorg die je krijgt van een aanbieder zonder dat die een contract heeft met jouw zorgverzekeraar. Vaak betaal je dan meer, of krijg je minder vergoed. Het idee om dit af te schaffen, moet de markt transparanter maken. Maar volgens Gupta Strategists pakt het anders uit: de meeste voorgestelde regels lossen het probleem niet op, ze verplaatsen het alleen. - De bureaucratie neemt toe, zonder dat de kwaliteit verbetert. - Kleine zorgaanbieders worden buitenspel gezet. - De keuzevrijheid voor cliënten neemt af. ### Twee voorstellen die wél werken Gupta Strategists richt zich op twee maatregelen die wél het verschil kunnen maken. Die gaan niet over verbieden, maar over stimuleren. **1. Verplichte kwaliteitsnormen voor alle aanbieders** Of je nu wel of geen contract hebt, elke zorgaanbieder moet aan dezelfde basiskwaliteitseisen voldoen. Denk aan opleidingseisen, veiligheidsprotocollen en klachtenregelingen. Dit zorgt voor een gelijk speelveld, zonder dat je de markt dichtregelt. Cliënten weten dan zeker dat ze goede zorg krijgen, ongeacht hun keuze. **2. Transparante prijsinformatie voor cliënten** Het tweede voorstel draait om helderheid. Zorgverzekeraars en aanbieders moeten samenwerken om prijzen en vergoedingen inzichtelijk te maken. Stel je voor: een oudere cliënt kan online binnen enkele klikken zien wat een thuiszorgtraject kost, wat de verzekering vergoedt en wat het eigen risico is. Dat is niet alleen eerlijker, het vermindert ook de kans op onverwachte rekeningen. > "Transparantie is de sleutel tot een eerlijke zorgmarkt, maar alleen als het gepaard gaat met handhaving." – Gupta Strategists ### De valkuilen van goedbedoelde regels Het is verleidelijk om met regels de markt te willen sturen. Maar te veel regels kunnen averechts werken. Neem het voorstel om alle niet-gecontracteerde zorg te verbieden. Dat klinkt simpel, maar in de praktijk leidt het tot: - Minder innovatie: kleine, flexibele aanbieders verdwijnen. - Hogere kosten: door minder concurrentie stijgen prijzen. - Minder maatwerk: cliënten met specifieke wensen vallen buiten de boot. Gupta benadrukt dat de overheid niet moet ingrijpen in de markt, maar wel de spelregels moet bewaken. Dat betekent: duidelijke normen, goede handhaving en ruimte voor experimenten. ### Wat betekent dit voor jou als professional? Als je werkt met persoonlijke alarmen voor senioren, raakt dit onderwerp je direct. Ouderen die thuis wonen, zijn vaak afhankelijk van zorg op maat. Niet-gecontracteerde zorg kan voor hen een uitkomst zijn, bijvoorbeeld bij een kleine thuiszorgorganisatie die wél een persoonlijk alarm aanbiedt. Als die zorg verdwijnt, verliezen zij een belangrijke veiligheidsoptie. Daarom is het belangrijk om te weten welke voorwaarden nodig zijn voor een succesvolle hervorming: - **Voorwaarde 1:** Kwaliteit moet leidend zijn, niet alleen contracten. - **Voorwaarde 2:** Cliënten moeten de informatie krijgen om bewuste keuzes te maken. Met die twee pijlers kan de zorgmarkt eerlijker worden, zonder dat kwetsbare ouderen de dupe worden. En dat is precies waar wij ons als professionals voor inzetten: veiligheid, keuzevrijheid en kwaliteit voor iedereen.